Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Okno z widokiem na prawą stronę mapy
2013-12-11
Sonia Knapczyk
Brysacz rozmawia z Andrzejem Stasiukiem, Mariusz Wilkiem, Jackiem Hugo-Baderem, Magdaleną Skopek, Jędrzejem Morawieckim, Michałem Książkiem, Wojciechem Góreckim, Maciejem Jastrzębskim, Wacławem Radziwinowiczem, Wojciechem Śmieją i Włodzimierzem Pawluczukiem.

Brysacz wywołał do tablicy ekspertów od prawej strony mapy – wybrał rozmówców, którzy Wschód znają, odwiedzają i o Wschodzie piszą, przybliżając problemy, jakimi żyją narody niebędące w centrum zainteresowania Zachodu.

Książka jest adresowana do szerokiego grona zainteresowanych Wschodem. Zarówno tych którzy już dobrze znają opisywaną przestrzeń, jak i tych, którzy dopiero rozpoczynają swoją przygodę z tą częścią globu. Autor prowadzi czytelnika i podaje mu odpowiednią porcję informacji przed każdym wywiadem, przywołując też biografię i dorobek bohaterów.

W każdej  z rozmów przewijają się podobne pytania: gdzie leży granica Wschodu?; czym Wschód jest dla rozmówcy?; Dlaczego Polakom przysłaniają go stereotypy?; Kim jest człowiek ze Wschodu?; Czym jest rosyjska dusza? Pytania są rozwinięciem podtytułu książki i dotyczą zarówno przestrzeni, ludzi jak i mistycyzmu. Punktem wyjścia do rozmów z bohaterami są cytaty zaczerpnięte z ich wypowiedzi lub zamieszczone przed każdym z wywiadów fragmenty ich książek. 

Zbiór otwiera wywiad z Andrzejem Stasiukiem, dla którego Wschód zaczyna się już na Podlasiu (sam Brysacz pochodzi z Białostocczyzny, więc wprost pyta, czy jego mała ojczyzna jest bramą wschodu). Stasiuk uważa, że ciągle patrzymy na prawo używając europejskiej miarki – uprawiamy politykę „wyższych” i „niższych”. Mariusz Wilk, który od dwudziestu lat mieszka na Wschodzie, opisując rzeczywistość znad rzeki Onegi, woli posługiwać się terminem „Północ” niż „Wschód”. 

Intrygujących metafor używa Jacek Hugo-Bader: rosyjską duszę porównał do pyska spaniela, który nawet wesoły wygląda smutno, a ludzi napotkanych na drodze reportera do klejnotów opowiadających o ziemi, na której człowiek się znajduje. Autor Dzienników kołymskich zdradził też sposób, w jaki wyszukuje i poznaje swoich bohaterów oraz jak planuje wyprawę. Każdy z rozmówców znalazł na Wschodzie swój świat i obserwuje rzeczywistość przez jego pryzmat. Dla jedynej wśród rozmówców kobiety, Magdaleny Skopek, wyjazdy na Jamał były okazją do życia przez jakiś czas cudzym życiem. Jastrzębski snuje swoją opowieść przez pryzmat zatłoczonej i pełnej kontrastów Moskwy, gdzie pracuje jako korespondent Polskiego Radia. Książek opisuje Wschód poprzez Jakuck, gdzie temperatura spada do minus pięćdziesięciu stopni. Michała Książka od Macieja Jastrzębskiego różni jednak to, że o ile pierwszy uważa, iż Rosję da się zrozumieć, tak dla drugiego Rosja jest „wielką nieoczywistością”.I to w książce jest istotne: bohaterowie nie są zgodni, a często ich opinie są wręcz sprzeczne ze zdaniem przedmówców.

Pytającym jest Piotr Brysacz, jednak w książce często dochodzi do zamiany miejsc. Dziennikarz, odnosząc się do wypowiedzi rozmówców, sam z czasem zaczyna opowiadać o „swoim” Wschodzie – tak jakby rozmowa z drugą osobą była pretekstem do tworzenia własnej mapy wschodnich obrazów, wspomnień, smaków i zapachów.

Dodatkowym atutem publikacji są fotografie z omawianych miejsc – głównie autorstwa rozmówców – które świetnie uzupełniają się z wywiadami. I chociaż każda rozmowa jest osobną częścią książki, to jednak dobrze czytać je w kolejności jaką zaproponował Brysacz – nawiązuje on do poszczególnych rozmówców, przywołując ich opinie i odpowiedzi na zadane pytania. Wydanie i układ książki są  przejrzyste, a sama okładka jest przyciągająca. Spogląda z niej rodzina ubrana w kożuchy, stojąca na śniegu, w towarzystwie domowych sprzętów, przed domem. 

Rozmowy są polifonią o Wschodzie. Te kilkaset pytań i tyle samo odpowiedzi nie mają dać jasnego rozstrzygnięcia, ale być dopiero przyczynkiem do podjęcia dyskusji. 

 

Sonia Knapczyk

 

Piotr Brysacz,

Patrząc na wschód. Przestrzeń, człowiek, mistycyzm

Fundacja Sąsiedzi, 2013

 

 


Powrót
Najnowsze

Brudna perła Finlandii. Sprawa Airiston Helmi a relacje fińsko-rosyjskie

12.11.2018
Juliusz Dworacki
Czytaj dalej

Spotkanie z Wojciechem Góreckim

07.11.2018
NEW
Czytaj dalej

Konkurs dla prenumeratorów na 10-lecie NEWu

07.11.2018
NEW
Czytaj dalej

Do Polaków. Cały wiek polsko-ukraiński: nie pierwszy i nie ostatni

07.11.2018
Ukraińcy – obywatele Rzeczypospolitej Polskiej
Czytaj dalej

10-lecie NEW

31.10.2018
NEW
Czytaj dalej

Warszawskie spotkanie z Marceliną Szumer-Brysz

29.10.2018
NEW
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu