Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Życie na miarę Oscara
2014-03-08
Andrij Lubka

Ten dzień z życia Tarasa Szewczenki intryguje mnie najbardziej – 9 lutego 1858 roku. Tego dnia poeta napisał trzy moje ulubione wiersze – „Muza", „Los", „Sława". Wydaje mi się, że tego dnia Szewa sobie wypił.

Przed oczami rysuje mi się taki oto obrazek: poeta siedzi i myśli o życiu, pogrąża się we wspomnieniach, karze się za coś w myślach, na jakieś wspomnienie sam się do siebie uśmiecha, pije. Rozczula się coraz bardziej, wzrusza się, z każdym kolejnym haustem staje się dla siebie coraz bardziej kategoryczny. W taki tylko sposób mogę sobie wytłumaczyć, dlaczego w ciągu jednego dnia Taras najpierw pisze, że sława jest jego przenaczeniem, a zaraz po tym, w innym wierszu,  zwraca się do owej sławy, przeklinając ją.

Na tym również polega geniusz poety – na kontrowersyjności i niekonsekwencji (w stosunku do samego siebie) z jednej strony oraz na umiejętności powrotu do samego siebie z drugiej. Można być poetą z daru boskiego oraz poetą z daru diabelskiego, i tylko wówczas, kiedy jest się kontrowersyjnym, niekonsekwentnym, dobrym, a zarazem złym, można nazwać się poetą uniwersalnym. Szewczenko nie ma konkretnego programu, manifestu. Szewczenko nie był fanatykiem. Odwrotnie – on cały czas poszukiwał i cały czas błądził. I dlatego też pisał wiersze, które tak głęboko poruszają.  

W jego twórczości są wersy religijne i rewolucyjne, przez pewien okres Szewczenko był bowiem poetą bardzo religijnym, a później interesował się polityką i historią. Pomiędzy tymi „epokami" swojego krótkiego życia, Szewczenko po prostu żył: grzeszył, pisał i cieszył się różnymi rozkoszami. Uniwersalny poeta.

Najbardziej niewiarygodna jest biografia Szewczenki. Doświadczyłem tego zarówno w kontaktach z uczniami (kiedy uczyłem w szkole literatury ukraińskiej), jak i w rozmowach z przyjaciółmi z różnych krajów, którzy fascunują się literaturą: „amerykańska" biografia poety na wszystkich robi duże wrażenie. Trudno w nią bowiem uwierzyć: w XIX wieku chłopak o statusie niewolnika, który przeszedł przez biedę i zaznał poniżenia staje się geniuszem i ojcem narodu. W bieżącym roku za taką fabułę można było dostać Oscara. Poza tym, nawet w naszych czasach takie przemiany nie są przecież łatwe, a co dopiero wówczas: w Rosji XIX wieku tego typu odwrócenie się losu można porównać jedynie z działaniem magicznym. Tak, magicznym: bez internetu, telewizji, bez szeroko dostępnych książek Szewczenko staje się naprawdę sławnym poetą, którego znają miliony ludzi. Szewczenko staje się legendą. Zawsze mówię Polakom i Rosjanom, że Szewczenko to Mickiewicz i Puszkin, z tą tylko różnicą, że narodowi wieszcze Polaków i Rosjan należeli do bogatej arystokracji. W przypadku Szewczenki los był jednak przewrotny, ponieważ Taras urodził się w takich warunkach, że nie zakładano nawet, iż mógłby nauczyć się pisać.

Los Szewczenki i cud, który doprowadził do jego samorealizacji – to definicja poety w rozumieniu romantycznym.

Zabrzmi to patetycznie, ale Ukraina wciąż przypomina mi Szewczenkę: jest tak samo niekonsekwentna, pełna sprzeczności, skonfliktowana sama ze sobą. Ukraina jest świętoszką a zarazem jest grzeszna, jest piękna i brzydka, jednak – co najważniejsze – Ukraina ma jeszcze szansę, by wyrwać się z tego gówna i zostać gwiazdą na salonach. Na pewno biografia najważniejszego ukraińskiego poety – Tarasa Szewczenki ‒ pozwoli nam 9 marca, w dniu dwusetnej rocznicy jego urodzin, wierzyć w realizm takiego scenariuszu.  

 

Andrij Lubka jest ukraińskim poetą, pisarzem i tłumaczem młodego pokolenia.


Polecamy inne artykuły autora: Andrij Lubka
Powrót
Najnowsze

Wiatr zmiany

06.07.2020
Olga Dryndova

 Słabnący paternalizm państwowy na Białorusi łączy się z niskim poczuciem zaufania do władz. Według badań z lat 2017–2018 jedynie około 40 procent Białorusinów ufało władzom państwowym, w tym 34 procent ministrom, a 33 procent władzom lokalnym.

 
Czytaj dalej

„Nas tu nie ma” czyli niesłyszalny głos białoruskiego środowiska LGBT

29.06.2020
Maxim Rust Nick Antipov Nasta Mancewicz Milana Levitskaya
Czytaj dalej

Kampania prezydencka na Białorusi: (nie)oczywiste wybory

26.06.2020
Maxim Rust Yahor Azarkevich
Czytaj dalej

Społeczeństwo obywatelskie na Białorusi już jest

21.06.2020
Czytaj dalej

Wakacyjna promocja na prenumeratę roczną NEW!

16.06.2020
Czytaj dalej

Zderzenie pamięci

08.06.2020
Kristina Smolijaninovaitė
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2020 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu