Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Blog Zbigniew Rokita

Zbigniew Rokita jest redaktorem „Nowej Europy Wschodniej”, współpracuje z „Tygodnikiem Powszechnym”.

Co świętują dziś Białorusini
2014-07-03
Zbigniew Rokita

Litwa, Łotwa, Ukraina, Mołdawia, Armenia, Azerbejdżan i Azja Centralna obchodzą swoje Dni niepodległości na pamiątkę odłączenia od ZSRR.

 

Estonia i Gruzja podczas dnia niepodległości nawiązują do roku 1918, kiedy to wyłoniły się z zawieruchy I wojny światowej – niezależność zachowały odpowiednio do roku 1940 i 1921.

 

Sprawa komplikuje się w przypadku Federacji Rosyjskiej, w której nie obchodzi się oficjalnie Dnia niepodległości. Tę funkcję pełnić ma wyznaczony na 12 czerwca Dzień Rosji. Nie do końca wiadomo jednak, co świętuje się pod tą datą – jest to jednocześnie rocznica przyjęcia Deklaracji suwerenności RFSRR (1990) i rocznica pierwszych wyborów prezydenckich (1991).Oświadczyć natomiast, że tego dnia należy cieszyć się z odłączenia od ZSRR władze nie zamierzają, pogłębiając tożsamościowy rozkrok. Ale o ile przyjąć, że to świadomość określa byt, a nie odwrotnie, historia schodzi tutaj na drugi plan – kiedy miesiąc temu spytano Rosjan, co świętują 12 czerwca, co trzeci odpowiedział, że właśnie Dzień niepodległości.

 

A ostatni kraj który nam został? Jest nim dzisiejszy solenizant, Białoruś, która całkowicie wyłamała się z poradzieckiego schematu. W kraju rządzonym od dwudziestu lat przez Łukaszenkę (20 lipca wypada okrągła rocznica) ściera się wiele narracji historycznych, a Dzień niepodległości świętuje się dwukrotnie.

 

Pierwsze obchody przypadają na 25 marca i są nawiązaniem do powstania Białoruskiej Republiki Ludowej w 1918 roku. Tego dnia nie świętuje się obecnie oficjalnie i choć pewne elementy symboliki biało-czerwono-białej zadomawiają się już w przestrzeni publicznej (w Mińsku można zobaczyć na przykład naklejki na samochodach z Pogonią, co jeszcze jakiś czas temu było trudne), to wciąż nie można się z tymi symbolami obnosić.

 

Po rozpadzie Związku Radzieckiego jeszcze przez kilka lat Białorusini Dzień niepodlełości obchodzili 27 lipca – na pamiątkę uniezależnienia się od Związku Radzieckiego. Z czasem jednak Aleksander Grigoriewicz zarządził referendum dotyczące zmiany symboliki narodowej i zdecydowana większość obywateli poparła przeniesienie święta na wypadający dzisiaj 3 lipca – rocznicę odbicia białoruskich ziem przez Armię Czerwoną z rąk Niemców. Oto mamy drugie obchody.

 

I tak jest do dzisiaj – dlatego kiedy przechadzamy się główną ulicą w kraju, Prospektem Niepodległości, musimy pamiętać, jaką niepodległość on symbolizuje. Dzieje się tak, ponieważ Łukaszenko z jednej strony ma problem z uznaniem, że Białoruś istniała przed Wielką Wojną Ojczyźnianą, a z drugiej z celebrowaniem rozpadu ZSRR.

 

3 lipca to mały białoruski Dzień Zwycięstwa. Organizuje się wtedy parady wojskowe, pokazy artystyczne. Pamięć o Zwycięstwie ma się bowiem na Białorusi bardzo dobrze, silnie zakorzeniona jest zarówno w polityce historycznej kraju, jak i w świadomości jego mieszkańców – również tych młodszych (Białorusini jeszcze długo będą się dziwić Polakom, dlaczego my nie świętujemy Dnia Zwycięstwa). W samym Mińsku 136 ulic nosi imiona wojennych bohaterów, do tego dochodzi jeszcze cała masa nazw nie odnoszących się do konkretnych osób (zobacz mapę tutaj).

 

I choć pogoda w Mińsku jest dziś kiepska, Władimir Putin i Aleksander Łukaszenko dzień ten świętują razem. Rosyjski prezydent zobaczył w białoruskiej stolicy kilkumetrowy napis „Mińsk nasz!" To o tyle ciekawe, że kiedy Rosja kilka miesięcy temu przyłączała Krym, w wielu miejscach można było zobaczyć analogiczne hasło: „Krym nasz!"

 

Zbigniew Rokita



Powrót
Najnowsze

Front północny

22.11.2017
Paweł Kost Wołodymyr Kopczak
Czytaj dalej

Polskie kino w Azji Centralnej

22.11.2017
NEW
Czytaj dalej

Zawrót głowy od sukcesów?

21.11.2017
Marcin Kaczmarski
Czytaj dalej

Żyliśmy jak ludzie wolni. Rozmowa z Siergiejem Kowalowem

17.11.2017
Marek Radziwon Siergiej Kowalow
Czytaj dalej

Nowe otwarcie?

15.11.2017
Antoni Radczenko
Czytaj dalej

Czeczeński stalinizm

13.11.2017
Artiom Filatow Elena Miłaszina
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu