Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Blog Jadwiga Rogoża

Ośrodek Studiów Wschodnich

Jej Wysokość Nieprzewidywalność
2015-01-19
Jadwiga Rogoża

Rok 2014 dał nam niezłą lekcję pokory. Tworzone scenariusze wydarzeń nie przewidziały dwóch kluczowych czynników, które ukształtowały sytuację w dzisiejszej Rosji, jej najbliższym otoczeniu oraz w jej relacjach z Zachodem – rosyjskiej ekspansji terytorialnej (aneksja Krymu) oraz spadku cen ropy. Post factum wszyscy jesteśmy mądrzejsi. Widzimy logikę w aneksji, która była, z jednej strony, próbą przełamania powolnego lecz nieubłaganego wyczerpywania się modelu władzy Putina i kruszącego się poparcia społecznego, a z drugiej – paniczną reakcją na kijowski Majdan, gdzie dokonała się rzecz dla Kremla niezwykle groźna: ulica obaliła władzę. Także spadek cen ropy dziś określa się często jako „закономерность", wynikającą ze zwiększenia podaży (zwłaszcza w wyniku wydobycia na masową skalę w USA ropy łupkowej, ale także zwiększenia produkcji w Libii czy Iraku), obniżenia popytu w wyniku globalnego spowolnienia gospodarczego, itd.

Jednak rysowanie scenariuszy na przyszłość staje się zajęciem jeszcze bardziej niewdzięcznym niż dotąd, bo słowem-kluczem do rosyjskiej rzeczywistości staje się nieprzewidywalność. Jest ona skutkiem drastycznego zawężenia grona decydującego o najważniejszych sprawach państwowych, skrajnej personalizacji władzy i coraz bardziej arbitralnego zarządzania, opartego na wizji świata i fobiach głównego kremlowskiego decydenta. Stwierdzenie, iż Rosją jednoosobowo rządzi Putin jest chwytliwym uproszczeniem. Jednak polityka tego kraju przestała być wypadkową różnych (w tym odmiennych ideologicznie) grup interesów, które Władimir Putin skutecznie równoważył w czasach prosperity. Dziś wiele tych grup trwa w napięciu i lęku, ponosząc koszty decyzji prezydenta, jednak rzeczywistość post-krymska wyklucza polemikę z „generalną linią partii". Skupienie procesów decyzyjnych w jednym ręku nie jest jednak równoznaczne z wiedzą, jak decydować. W kluczowej sprawie strategii gospodarczej Putin zachowuje milczenie, co wprawia rządowych ekonomistów w stan nerwowości i dezorientacji: dobrze wiedzą oni, co „należałoby zrobić", jednak równie dobrze wiedzą, iż przy Putinie jest to wykluczone.

Działania Kremla postawiły Rosję w sytuacji Zugzwangu, gdy każdy kolejny ruch przynosi takie czy inne straty. Kontynuacja działań destabilizacyjnych na Ukrainie i kampanii antyzachodniej, nakręconej już teraz do granic możliwości, będą potęgować problemy gospodarcze, napięcia międzynarodowe i nasilać ferment w części rosyjskiej elity i klasy średniej, które tracą na sankcjach i izolacji. Z kolei wycofanie się z ingerencji na Ukrainie i spuszczenie z tonu wobec „wrogiego Zachodu" może być odebrane jako przejaw słabości lidera, a to byłby cios w jego wizerunek budowany na demonstracji siły i nieomylności. Rzeczywistość post-krymska praktycznie wyklucza pozytywne scenariusze: reformy strukturalne, poszukiwanie nowych źródeł wzrostu, pokojową ewolucję wewnętrzną. Gra o wysoką stawkę, jaką była aneksja Krymu, zaczyna przynosić graczowi straty, a to skazuje go na kurczową obronę pozycji wewnątrz kraju i elity oraz na mobilizację przeciwko wrogiemu światu – źródłu całego zła. Czy będzie w tej grze jeszcze coś, co nas zaskoczy?



Powrót
Najnowsze

Nikt nie chce być barbarzyńcą

19.09.2019
Kamil Całus
Czytaj dalej

Wrocław: Od Republiki Weimarskiej do II Wojny Światowej

19.09.2019
NEW
Czytaj dalej

Rola intelektualistów w Europie zanika

16.09.2019
Drago Jančar Nikodem Szczygłowski
Czytaj dalej

Lublin: Giedroyć, Osadczuk i stosunki polsko-ukraińskie

14.09.2019
NEW
Czytaj dalej

Pomóż ratować Zamek w Wojnowicach

10.09.2019
NEW
Czytaj dalej

Szaleństwo, głupota czy metoda

10.09.2019
Wojciech Wojtasiewicz
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu