Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Prawosławny duet
2010-08-18
Łukasz Jasina
Z biegiem lat popadamy w schematy, które podobno niejednokrotnie są odwzorowaniem przyzwyczajeń z dzieciństwa. Dlatego moim rówieśnikom trzydziestolatkom przywódca religijny kojarzy się z Janem Pawłem II – jeżdżącym po świecie, odbywającym spotkania i wypowiadającym się na najważniejsze tematy. W trakcie podróży Jan Paweł II spotykał się z politykami, młodzieżą, intelektualistami i ludźmi kultury. Podobnie zachowuje się Dalajlama i – z mniejszym powodzeniem – Benedykt XVI.

Prawosławie ma dwóch liczących się przywódców: symbolicznego – Bartłomieja I – patriarchę Konstantynopola, i nie mniej ważnego patriarchę Moskwy i Wszechrusi Cyryla. Obydwaj ostatnio podróżowali. Pierwszy wizytuje kraj zachodni – Polskę – drugi prawie miesiąc temu wybrał się na Ukrainę, a dokładniej w jej wschodnie regiony, nad którymi roztacza swoje religijne zwierzchnictwo.

Bartłomiej I to ciekawa postać Kościoła wschodniego. Na patriarszym tronie zasiada od dwóch dekad. Wywodzi się ze społeczności greckiej, która pozostała w Turcji mimo prześladowań. Kontynuuje otwartą politykę wobec Kościoła zachodniego. Umiejętnie korzysta ze środków masowego przekazu i jest człowiekiem kompromisu. Przed kilkoma dniami doprowadził do odprawienia pierwszej od lat liturgii w zamkniętym przez tureckie władze klasztorze Greków pontyjskich. Pamiętajmy, że prawosławie w Turcji wciąż funkcjonuje na granicy prześladowań, a znaczenie jego przywódcy ma wymiar wyłącznie duchowy. W Polsce Bartłomiej I z pewnością zaprezentuje się w typowy dla siebie sposób. Jego wizyty w Lublinie czy w Warszawie będą poświęcone głównie spotkaniom ze środowiskiem nieprawosławnych. Honorowy doktorat KUL też ma swoje znaczenie, nawiązuje do polityki ekumenicznej Jana Pawła II, która przeżywa obecnie poważny kryzys.

Aktualny patriarcha Moskwy i Wszechrusi to przywódca innego typu. Cyryl jest bardziej medialny i nowoczesny od swojego poprzednika Aleksieja II. Zna kilka europejskich języków, co zachodni komentatorzy niejednokrotnie odbierają jako wyraz liberalizmu (o Juriju Andropowie też pisano, że musi być liberałem, skoro zna angielski). Jego Cerkiew jest bogata i silna, a stoi za nią jeszcze silniejsze i bogatsze państwo rosyjskie.

Podczas ostatniej wizyty na Ukrainie (patriarcha odwiedził Kijów, Odessę i Dniepropietrowsk, nie odważył się jednak zapuścić na zachód kraju, pomny tego, co zdarzyło się podczas poprzedniej podróży), mimo medialności patriarchy, który znakomicie prezentuje się jako dobroczyńca i człowiek charyzmatyczny, wyszło na jaw, że jego spojrzenie na Ukrainę jest równie konserwatywne jak poprzednich patriarchów Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Według niego, Ukraińcy, Rosjanie i Białorusini są w sensie duchowym jednym narodem, na ekumenizm nie ma miejsca, a prezydent Janukowycz to równy chłop i dobry chrześcijanin.

Ciekawe, co na to Benedykt XVI, najważniejszy przywódca chrześcijański w podupadającej religijnie Europie Zachodniej, który jak każdy papież (chyba z wyjątkiem Jana Pawła II, który jako Polak miał odmienne podejście i inne doświadczenia) wierzy w możliwość kompromisu z Cerkwią prawosławną. Oby się na swojej wierze nie przejechał. Cyryl do kompromisu nie dąży. Oczywiście nie ma nic przeciwko gestom, ale one są ważne jedynie dla analityków. Kościół katolicki ma do wyboru dogadać się z silną Cerkwią moskiewską lub ze słabą (ale uczciwą) konstantynopolitańską. Strach spekulować, kogo wybierze Benedykt XVI...


Łukasz Jasina jest historykiem i publicystą, członkiem zespołu redakcyjnego „Kultury Liberalnej”. Doktorant IS PAN i KUL, stypendysta Fundacji Lanckorońskich z Brzezia, Fundacji Kościuszkowskiej i Harvard Ukrainian Research Institute. Autor książki Wyzwolenie (1968-1975) Jurija Ozierowa jako prezentacja oficjalnej wersji historii II wojny światowej w kinematografii radzieckiej.

Powrót
Najnowsze

Ukraińskie kino. Dzieje sukcesu pewnej reformy

29.05.2020
Andrij Lubka
Czytaj dalej

W poszukiwaniu złotego wieku  

22.05.2020
Ola Hnatiuk
Czytaj dalej

Rozmowa online z Olą Hnatiuk. Koniec złotego wieku?

20.05.2020
Czytaj dalej

Nowa Europa Wschodnia 1-2/2020 - Zapowiedź

12.05.2020
Czytaj dalej

Życzenia świąteczne

10.04.2020
Czytaj dalej

Okiem Kremla: jak Polska fałszuje historię

03.01.2020
Karolina Blecharczyk
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2020 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu