Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Blog Marta Panas-Goworska i Andrzej Goworski

Marta Panas-Goworska i Andrzej Goworski są małżeńsko-pisarskim duetem. Interesują się kulturą i historią krajów Europy Środkowo-Wschodniej oraz Rosji. Publikowali m.in. w „Gazecie Wyborczej”, „Tygodniku Powszechnym”, „Nowej Europie Wschodniej”, „National Geographic”, „Polityce”, regularnie współpracują z kwartalnikiem literacko-artystycznym „Akcent”. Autorzy Naukowców spod czerwonej gwiazdy (PWN, Warszawa 2016) oraz Grażdanina N. N. (PWN, Warszawa 2017).  

И (I) jak Internet
2016-04-24

– Kto wymyślił konserwy? – Wiadomo, radziecki naukowiec Puszkin. – A nazwiskiem którego z radzieckich uczonych są najczęściej nazywane polskie ulice? – Rzecz jasna Dworcowa. – No dobrze, a kto wymyślił Internet?

Internet, Wizualizacja różnych dróg w części Internetu, By The Opte Project – Originally from the English Wikipedia; description page is/was here., CC BY 2.5, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1538544 (dostęp 24.04.2015).Pod koniec lat sześćdziesiątych XX wieku amerykańscy naukowcy otrzymali z Pentagonu zlecenie stworzenia siatki połączeń między komputerami, która nie miałaby centrum i tym samym nie dałoby się jej łatwo zniszczyć. I tak oto powstał ARPANET, prekursor dzisiejszego Internetu. Jednak cele, jakie postawili sobie jego konstruktorzy, były militarne i autorzy nie dostrzegli drzemiących w wynalazku olbrzymich możliwości społecznych. Pierwsze znane świadectwo roli, jaką w historii ludzkości odegrać miała sieć komputerowa, pochodzi z ZSRR. W artykule z 1974 roku Świat za pół wieku genialny fizyk jądrowy Andriej Sacharow stwierdził:

Przewiduję powstanie uniwersalnego systemu informacji, który umożliwi każdemu dostęp w każdym momencie do zawartości każdej książki, magazynu lub jakiegokolwiek faktu. System ten będzie miał osobne mikrokomputery jako terminale, główne punkty kontrolne przepływu informacji, i kanały komunikacyjne na tysiące różnych sposobów od satelitów przez kable aż po linie laserowe. [...] Nawet częściowa realizacja tego systemu częściowo będzie oddziaływała na każdego człowieka, na jego rozrywkę oraz jego intelektualny i emocjonalny rozwój. Ale prawdziwie historyczną rolą tego systemu będzie złamanie granic w wymianie informacji między krajami i ludźmi.

strona rosyjskojęzycznej Wikipedii, hasło 'przyszłość [будущее], http://bit.ly/1puOM79Tekst, w którym padły te słowa, zawierał szereg innych prognoz związanych z 2024 rokiem i autor radzieckiej bomby wodorowej domniemywał, że z lądów wydzielone zostaną wówczas dwa rodzaje terytoriów; naukowiec nie precyzuje, czy one będą wykrojone w ramach dotychczasowych państw, czy też nastąpi bliżej nieokreślona unia. Pierwszy z owych obszarów, nazwany przez Sacharowa Terytorium pracy, będzie mieć powierzchnię około 30 mln km2 i wysoką średnią gęstość zaludnienia, powyżej 300 ludzi na km2. Prowadzone będą nań intensywne gospodarstwa rolne, a przyroda zostanie całkowicie podporządkowana potrzebom człowieka. Dobra materialne będą wytwarzane w gigantycznych zautomatyzowanych fabrykach. Większość ludzi osiedli się w supermiastach, w centrach których staną wielopiętrowe „budynki-góry" z niezależnym od aury sztucznym klimatem. Wewnątrz mieszkań stworzone zostaną zautomatyzowane kuchnie czy też „topograficzne ściany-pejzaże". Dużą część supermiast będą stanowić także suburbia, ciągnące się dziesiątkami kilometrów. Sacharow przyrównuje je do przedmieść w państwa rozwiniętych, np. w USA.

Znaczek pocztowy przedstawiający tokamak, strona rosyjskojęzycznej Wikipedii, hasło tokamak [Токамак], http://bit.ly/1UautIZ (dostęp 24.04.2015).

Drugi rodzaj obszaru, nazwany przez badacza Terytorium chronionym, ma być dużo większy i liczyć około 80 mln km2, z niską średnią gęstością zaludnienia 25 osób na km2. Nie będzie tam żadnego przemysłu, dużych upraw rolnych czy pastwisk. Celem tego terytorium ma być zachowanie równowagi na Ziemi sprzed ery industrializacji oraz umożliwienie człowiekowi odpoczynku. Sacharow uważa, że każdy, mieszkający w Terytorium pracy, przyjeżdżałby tu na aktywny odpoczynek i łącznie spędzał do 20% swojego życia. Mieszkańcy przyszłości przebywając na Terytorium chronionym mieliby mieszkać w namiotach albo domach podobnych do siedzib swych przodków i poruszać się eklektycznymi „kroczącymi" (czyli pozbawionymi kół) maszynami.

Radziecki naukowiec snuje także bardziej szczegółowe rozważania dotyczące postępu technicznego. Zakłada, że około roku 2020 człowiek powinien rozpocząć kolonizację Księżyca oraz asteroidów, które będzie można sprowadzać bliżej ziemi za pomocą kontrolowanych wybuchów nuklearnych. Opisuje także nowe sposoby pozyskiwania energii i tu wylicza farmy słoneczne na Księżycu czy też elektrownie termojądrowe (Sacharow wraz z Igorem Tammem już w 1950 roku zaprojektował pułapkę na plazmę, która powstaje podczas reakcji termojądrowej i nazwał ją Tokamakiem, ale do dziś nie ma technologii, żeby wykorzystać to małe Słońce na Ziemi).

Wizja powstania dwóch terytoriów jest optymistyczna i naukowiec, będąc pragmatykiem wylicza potencjalne przeszkody, mogące nie dopuścić do jej realizacji. Głównym zagrożeniem dla Ziemi, w jego mniemaniu, jest wojna termojądrowa. Jeśli jednak nie dojdzie do nagłej autodestrukcji człowiekowi w latach 1974-2024 grożą trzy kolejne poważne niebezpieczeństwa:

  • wzrost ludności Ziemi w 2024 roku powyżej 7 mld [w 2013 było już 7,3 mld],
  • wyczerpanie naturalnych zasobów (ropy, naturalnych walorów gleby, czystej wody itp.),
  • istotne naruszenie równowagi w przyrodzie i środowisku człowieka.

Ponadto są jeszcze zagrożenia, które mogą wywołać radykalne kryzysy społeczne. Są to – zdaniem Sacharowa – egoizm narodów, brak ideałów w społeczeństwach, terroryzm, a także alkoholizm i narkomania. Sposobem na ich przezwyciężenie jest współpraca między państwami kapitalistycznymi i socjalistycznymi, mająca szczególną formę konwergencji, czyli wzajemnego zapożyczania od siebie tego, co najlepsze. „Uważam, że system ekonomiczny, który wynikłby w efekcie tego zbliżenia – snuje swą wizję naukowiec – powinien realizować mieszany model ekonomiczny, łącząc zasady elastyczności i swobody, socjalnych osiągnięć i możliwości ogólnoświatowej regulacji". Sacharow uważa, że wpływ na przyszłość będzie miał jeszcze jeden czynnik – postęp techniczny. Wyraża jednak przekonanie, że nie „przyniesie on szczęścia, jeśli nie będzie dopełniony wyjątkowo głębokimi przemianami w socjalnej, moralnej i kulturowej sferze życia człowieka

Wierzę, że ludzkość znajdzie rozumne rozwiązanie trudnego zagadnienia realizacji wielkiego, koniecznego i nieuniknionego postępu z zachowaniem człowieczeństwa w człowieku i naturalnego stanu w przyrodzie.

Andriej Sacharow

Waszyngtoński pomnik Andrieja Sacharowa, zdjęcia autorstwa Davida Gainesa, CC, https://www.flickr.com/photos/iamdavidgaines/5965958498/in/album-72157629155772164/ (dostęp 24.04.2015).

Ryciny:

  1. Internet, Wizualizacja różnych dróg w części Internetu, By The Opte Project – Originally from the English Wikipedia; description page is/was here., CC BY 2.5, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1538544 (dostęp 24.04.2015).
  2. Stanfordzki torus – projekt kosmicznej stacji umieszczonej w bryle zwanej torusem; kształt bryły umożliwia sztuczne zastosowanie grawitacji. Torus został również wykorzystany przez Sacharowa i Tamma przy projektowaniu pułapki na plazmę zwaną Tokamakiem, strona rosyjskojęzycznej Wikipedii, hasło 'przyszłość [будущее], http://bit.ly/1puOM79 (dostęp 24.04.2015).
  3. Znaczek pocztowy przedstawiający Tokamak, strona rosyjskojęzycznej Wikipedii, hasło 'Tokamak' [Токамак], http://bit.ly/1UautIZ (dostęp 24.04.2015).
  4. Waszyngtoński pomnik Andrieja Sacharowa, zdjęcia autorstwa Davida Gainesa, CC, https://www.flickr.com/photos/iamdavidgaines/5965958498/in/album-72157629155772164/ (dostęp 24.04.2015).

W poprzedniej odsłonie Sowieckiego alfabetu – З (Z) jak zakaz.


Powrót
Najnowsze

„Litewski spleen” Piotra Kępińskiego

13.10.2017
NEW
Czytaj dalej

Konstytucyjne weto

13.10.2017
Wojciech Wojtasiewicz
Czytaj dalej

Konferencja Polska Polityka Wschodnia 2017

11.10.2017
NEW
Czytaj dalej

Ukraińskie ślady w Krakowie

11.10.2017
Urszula Pieczek Iwona Boruszkowska
Czytaj dalej

„Mój własny Wschód”: nie kończymy!

09.10.2017
NEW
Czytaj dalej

Dyskusja „Kraków–Wschód: Inspiracje”

05.10.2017
NEW
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu