Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Gruzini idą do urn: przewodnik wyborczy
2016-10-07
Wojciech Wojtasiewicz

W sobotę Gruzini pójdą do urn. Prezentujemy wyborcze ABC: charakterystykę systemu wyborczego, profile partii, szanse graczy.

Fot. Shuvaev (cc by-sa 4.0) commons.wikimedia.org

 

 

 

System wyborczy

Gruzini 8 października po raz dziewiąty od czasu odzyskania niepodległości w 1991 roku wybiorą skład swojego parlamentu. Gruzińska legislatywa jest jednoizbowa. W konstytucji z 1995 roku zapisano, że druga izba powstanie, gdy zostanie przywrócona integralność terytorialna kraju. Parlament składa się ze 150 deputowanych, z czego siedemdziesięciu siedmiu wybieranych jest w systemie proporcjonalnym z ogólnokrajowych list wyborczych (próg wynosi pięć procent),pozostałychsiedemdziesięciu trzechwyłanianych jest w jednomandatowych okręgach wyborczych w systemie większościowym. W okręgu jednomandatowym, żeby zdobyć mandat deputowanego, należy uzyskać ponad 50 procent głosów; jeśli żaden z kandydatów nie otrzyma wystarczającej liczby głosów po maksymalnie dwudziestu pięciu dniach odbywa się druga tura wyborów, w której uczestniczy dwóch kandydatów z najwyższym poparciem. Stąd można z dużym prawdopodobieństwem założyć, że o tym, kto uzyska przewagę w legislatywie i stworzy nowy rząd, dowiemy się dopiero po drugiej turze.

Równolegle odbędą się wybory do lokalnego parlamentu Autonomicznej Republiki Adżarii – liczącej dwudziestu jeden deputowanych Rady Najwyższej.

W kończącej swoją kadencję legislatywie (której marszałkiem był lider Partii Republikańskiej Dawid Usupaszwili) deputowanych posiadały początkowo dwa obozy polityczne: koalicja Gruzińskie Marzenie Bidziny Iwaniszwilego oraz Zjednoczony Ruch Narodowy Micheila Saakaszwilego. W ciągu ostatnich lat trwała powolna erozjaza równo obozu władzy, jak również głównej partii opozycyjnej. Koalicja Gruzińskie Marzenie ostatecznie rozpadła się na kilka frakcji. Partie tworzące w przeszłości koalicję zdecydowały o samodzielnym udziale w nadchodzących wyborach.

W sobotniej elekcji udział weźmie dziewiętnaście partii (start samodzielny) oraz sześć bloków wyborczych zrzeszających siedemnaście ugrupowań. Dwudziestu trzem partiom Centralna Komisja Wyborcza odmówiła rejestracji. Najczęstszą przyczyną był brak wystarczającej liczby podpisów bądź błędy proceduralne. Niektóre ugrupowania same zrezygnowały ze startu.

 

ówne siły polityczne:

Gruzińskie Marzenie-Demokratyczna Gruzja – partia polityczna założona wiosną 2012 roku przez najbogatszego Gruzina Bidzinę Iwaniszwilego. Była główną siłą rządzącej w latach 2012-2016 koalicji Gruzińskie Marzenie (w 2012 roku koalicja zdobyła 55 procent głosów i osiemdziesiąt pięć na sto pięćdziesiąt możliwych mandatów). Po formalnym odejściu z polityki jej lidera i premiera Gruzji, Iwaniszwilego, stery rządu i ugrupowania dzierżyli kolejno Irakli Garibaszwili i Giorgi Kwirikaszwili. To partia centro-lewicowa, kładąca większy nacisk na politykę społeczną (między innymi wprowadziła powszechne państwowe ubezpieczenie zdrowotne), niż na rozwiązania stricte liberalne w polityce gospodarczej. Opowiada się za integracją Gruzji z UE i NATO oraz za jednoczesną normalizacją stosunków z Federacją Rosyjską. Na jej listach wyborczych znalazły się nowe osoby, do tej pory będące w drugim bądź trzecim szeregu obozu władzy w roli ekspertów. Na listy trafili też politycy założonej w 2001 roku Partii Konserwatywnej (między innymi jej lider Zwiad Dzidziguri), wcześniej wchodzącej w skład koalicji Gruzińskie Marzenie. Konserwatyści w obecnym parlamencie mają sześciu deputowanych. W sondażach poparcie dla GM-DG waha się od 15 do 37 procent.

Zjednoczony Ruch Narodowy – największa partia opozycyjna, której nieformalnym liderem pozostaje były prezydent Micheil Saakaszwili. Innymi twarzami ugrupowania są: były przewodniczący parlamentu Dawid Bakradze, Giga Bokeria, Nika Melia oraz była pierwsza dama Gruzji Sandra Roelofs-Saakaszwili (jest numerem dwa na liście ZRN). W 2012 roku ugrupowanie zdobyło 40 procent głosów i sześćdziesiąt pięć mandatów. Partia centro-prawicowa opowiadająca się za kontynuacją reform z lat 2004-2012, z czasów, kiedy sprawowała władzę. Optuje za liberalną polityką gospodarczą. Opowiada się za integracją Gruzji z UE i NATO, jest antyrosyjska. Krytykuje ostatnie cztery lata rządów GM, twierdząc, że były one czasem stagnacji, a w wielu obszarach wręcz regresu. ZRN startuje w koalicji z niewielką partią Europejska Gruzja. W sondażach poparcie dla ZRN waha się od 13 do 25 procent.

Blok Paata Burczuladze-Państwo dla Ludzi – blok wyborczy, w skład którego wchodzą nowe ugrupowanie założone wiosną bieżącego roku przez słynnego gruzińskiego śpiewaka operowego Paatę Burczuladzego, partia Nowa Gruzja byłego deputowanego ZRN Giorgiego Waszadzego oraz ugrupowanie opozycji pozaparlamentarnej Nowa Prawica. Do niedawna blok współtworzyła też partia, którą rok temu założyło czterech byłych deputowanych ZRN na czele z Zurabem Dżaparidze: Nowe Polityczne Centrum-Szyszka. Lider bloku PB-PdL opowiada się za polityką proreformatorską i prozachodnią, jednak jego program ma charakter populistyczny. Deklaruje, że odnosi się równie krytycznie do dwóch głównych sił politycznych w kraju. Początkowo wydawało się, że może stać się czarnym koniem wyborów. Wiosną popierało go 12 procent wyborców, obecnie od 1 do 4 procent.

Nasza Gruzja-Wolni Demokraci – ugrupowanie centro-prawicowe opowiadające się za integracją Gruzji z UE i NATO, reformami w duchu liberalnym oraz systemem prezydenckim. Jego liderem jest były wicepremier i minister obrony Irakli Alasania. Pierwotnie był on stronnikiem Micheila Saakaszwilego, pełnił funkcje doradcy ds. gruzińsko-abchaskich rozmów pokojowych oraz ambasadora Gruzji przy ONZ. Następnie przeszedł do opozycji. Jego partia wchodziła do jesieni 2014 roku w skład koalicji Gruzińskie Marzenie. W obecnym parlamencie ma ośmiu deputowanych. W sondażach poparcie dla partii waha się od 3 do 6 procent.

Partia Republikańska – najstarsze gruzińskie ugrupowanie polityczne, założone jeszcze w czasach radzieckich (w 1978 roku). Ma charakter centrowy i liberalny. Jego liderem jest przewodniczący parlamentu Dawid Usupaszwili. W 2004 roku było w koalicji z ZRN, następnie w ostrej opozycji do ekipy Micheila Saakaszwilego. W latach 2012-2016 współtworzyło koalicję rządzącą Gruzińskie Marzenie. Partia opowiada się za systemem parlamentarno-gabinetowym, demokratyzacją, reformami gospodarczymi oraz integracją Gruzji z UE i NATO. W obecnym parlamencie ma dziesięciu deputowanych. W sondażach poparcie dla niej waha się od 1 do 4 procent.

Forum Narodowe – partia prawicowa założona w 2006 roku. Jej liderami są Kacha Szartawa i Gubaz Sanikidze. Wcześniej opozycyjna wobec rządów Micheila Saakaszwilego, w latach 2012-2016 wchodziła w skład koalicji Gruzińskie Marzenie. W kwietniu 2016 roku opuściła koalicję i zdecydowała o samodzielnym starcie w wyborach. Opowiada się za systemem parlamentarno-gabinetowym, sprzeciwia się członkostwu Gruzji w NATO. W obecnej legislatywie ma sześciu deputowanych. W sondażach poparcie dla partii oscyluje wokół jednego procenta.

Blok Przemysłowcy-Nasza Ojczyzna – blok wyborczy powołany przez prawicowe ugrupowanie Gogiego Topadzego Przemysł Uratuje Gruzję (założone w 1999 roku) oraz małą prorosyjską partię Nasza Ojczyzna. „Przemysłowcy” w latach 2012-2016 wchodzili w skład koalicji Gruzińskie Marzenie. Sprzeciwiają się członkostwu Gruzji w NATO. W obecnym parlamencie mają sześciu deputowanych. W sondażach poparcie dla bloku oscyluje wokół jednego procenta.

Blok Sojusz Patriotów Gruzji-Zjednoczona Opozycja – blok wyborczy składający się z sześciu podmiotów, na czele z konserwatywną i prorosyjską partią Sojusz Patriotów Gruzji Dawid Tarchana-Mourawiego i Irmy Inaszwili (założona w 2012 roku). Ponadto w jego skład wchodzą: Tradycjonaliści, Partia Wolność, Nowi Chrześcijańscy-Demokraci, Wolna Gruzja oraz Ruch Polityczny Weteranów Sił Porządkowych i Armii oraz Patriotów. Blok jest przeciwny członkostwu Gruzji w NATO, sceptyczny wobec UE, antyturecki oraz prorosyjski. W sondażach poparcie dla niego waha się od 2 do 6 procent.

Blok Nino Burdżanadze-Ruch Demokratyczny – blok wyborczy składający się z ugrupowania byłej przewodniczącej parlamentu Nino Burdżanadze Ruch Demokratyczny-Zjednoczona Gruzja (założone w 2008 roku) oraz niewielkiej partii Zjednoczony Ruch Demokratyczny. Burdżanadze, jedna z twarzy rewolucji róż i dawna stronniczka Saakaszwilego, sprzeciwia się członkostwu Gruzji w NATO, opowiada się za zbliżeniem z Rosją i wpisaniem do konstytucji statusu pozablokowego Gruzji. W 2013 roku w wyborach prezydenckich zajęła trzecie miejsce z ponad 10-procentowym poparciem. Jej partia nie uczestniczyła w wyborach parlamentarnych w 2012 roku. W sondażach poparcie dla bloku waha się od 1 do 3 procent.

Partia Pracy – ugrupowanie lewicowe, założone w 1995 roku. Jego liderem jest ekscentryczny Szalwa Natelaszwili, który kandydował na prezydenta Gruzji w latach 2008 (6,64 procent) i 2013 (2,88 procent). Sprzeciwia się liberalnym reformom wprowadzanym w Gruzji od 2004 roku oraz członkostwu Gruzji w NATO. W 2012 roku partia uzyskała zaledwie 1,24 procent poparcia. W sondażach poparcie dla niej waha się od 3 do 5 procent.

Za Zjednoczoną Gruzję – niewielka partia powołana wiosną bieżącego roku przez deputowanego Gruzińskiego Marzenia-Demokratycznej Gruzji Tamaza Mecziauriego. Sprzeciwia się on staraniom Gruzji o członkostwo w NATO. W sondażach poparcie dla partii oscyluje wokół jednego procenta.

 

Wciąż trudno prognozować rezultaty elekcji, ponieważ nie znamy – według różnych sondaży – preferencji od 30 do nawet 50 procent wyborców (większość z nich nie wie, na kogo będzie głosować, część nie chce udzielić odpowiedzi). Tak wysoki odsetek niezdecydowanych Gruzinów świadczy o ogromnej niechęci i rozczarowaniu całą klasą polityczną. Exit polls zostaną opublikowane w sobotę 8 października po godzinie 20.00 (18.00 czasu polskiego).

 

Wojciech Wojtasiewicz

 

Polecamy także inne artykuły autora:

Strzały, pobicia i wybuch: „Napięcie przed wyborami w Gruzji sięga prawie zenitu. Na wiecu wyborczym byłego ministra obrony padły strzały, a w centrum Tbilisi wybuchł samochód z deputowanym Zjednoczonego Ruchu Narodowego”.


Powrót
Najnowsze

Bariera nieufności

23.03.2017
Zbigniew Rokita Michał Potocki
Czytaj dalej

Niezrozumiany nacjonalizm

21.03.2017
Marek Wojnar
Czytaj dalej

Jedyna słuszna wykładnia ukraińskiego nacjonalizmu

21.03.2017
Adam Balcer
Czytaj dalej

Spotkanie wokół książki „Dysydenci. Nieuleczalnie nieposłuszni”

21.03.2017
NEW
Czytaj dalej

Akcja #adwokacinagranicy

20.03.2017
Kaja Puto
Czytaj dalej

Dziadowie, ojcowie i synowie

20.03.2017
Kaja Puto
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu