Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Lex Dmitrij
2011-05-10
Stanisław Szypowski
Prezydent Rosji od początku swojej prezydentury niejednokrotnie mówił o potrzebie zwiększenia wiedzy prawniczej wśród obywateli. Jeszcze podczas swojego wystąpienia inauguracyjnego mówił, że: „Jesteśmy zobowiązani do osiągnięcia prawdziwego szacunku wobec prawa, pokonania nihilizmu prawnego, który przeszkadza współczesnemu rozwojowi”.

Dmitrij Miedwiediew zatwierdził w czwartek akt „O podstawach polityki państwowej Federacji Rosyjskiej w sferze rozwoju wiedzy prawniczej i świadomości prawnej obywateli” w ramach walki z nihilizmem prawnym panującym wśród obywateli Rosji. Akt ten zaleca między innymi mediom wprowadzenie „mechanizmów publicznej oceny i rekomendacji” w przypadku rozpowszechnienia materiałów „propagujących konflikt etniczny i religijny, poważne naruszenie zasad moralnych, brak szacunku do prawa i sądów”.

W podpisanym w czwartek dokumencie wyjaśnia się, że nihilizm prawny „dewaluuje prawdziwe wartości duchowo-moralne i stanowi podatny grunt dla wielu negatywnych zjawisk społecznych”. Według autorów ustawy, za rozwój nihilizmu prawnego w pierwszej kolejności winę ponosi państwo, a warunki, które mu sprzyjają to „niedoskonałość prawodawstwa FR i jego praktycznego zastosowania, wybiórczość w zastosowaniu norm prawnych, brak instytucjonalnych mechanizmów gwarantujących bezwarunkowe wykonanie prawa, nieuchronność, proporcjonalność i sprawiedliwość sankcji za jego naruszenie”. Zwraca się również uwagę na to, że wszelkie działania dotyczące zwiększenia świadomości prawniczej obywateli winny być prowadzone jednocześnie ze „zwalczaniem korupcji i podważania w interesach biurokratycznych wartości demokratycznych i obywatelskich”.

Sformułowane w akcie kierunki prac dotyczą wszystkich dziedzin ustroju państwowego – od edukacji prawniczej i kształcenia zarówno dzieci, dorosłych obywateli, jak i urzędników oraz sędziów w celu udoskonalania prawodawstwa (wraz z jego zastosowaniem), zabezpieczenia porządku prawnego i dostępu do darmowej pomocy prawnej. Kierunek prac w zwalczeniu nihilizmu prawnego został podzielony na sześć bloków. Najważniejszym z nich wydaje się blok dotyczący podwyższenia kultury prawniczej „osób, piastujących urzędy municypalne i państwowe, a także pracowników stojących na straży prawa”. Państwo nie tylko będzie wspierać ich dodatkową edukację prawną. Autorzy proponują także poszerzyć współpracę z obywatelami, mediami i środowiskami twórczymi. W walce z nihilizmem prawnym państwo wyznaczyło specjalną rolę mediom i instytucjom obywatelskim. W telewizyjnych blokach reklamowych i w internecie mają pojawić się „produkcje o charakterze informacyjnym, zawierające informacje prawne”, „wspierające rozwój wiedzy prawniczej i świadomości prawnej obywateli”. Powinny one także przybrać między innymi formę „stałej rubryki i programów tematycznych, w specjalistycznych kwartalnikach i dziennikach”. W celu zwiększenia wiedzy prawniczej obywateli będą realizowane projekty dla „nieprofesjonalnego odbiorcy”.

Najważniejszą zmianą wydaje się próba wprowadzenia zewnętrznej kontroli nad produktem końcowym. Jednym z środków polityki państwowej w sferze mediów i informacji jest „wprowadzenie mechanizmów publicznej oceny i rekomendacji w przypadku próby rozpowszechnienia dzieł i informacyjnych materiałów oraz reklamy otwarcie propagującej konflikt etniczny i religijny, poważne naruszenie norm społecznej moralności, brak szacunku do prawa i sądów”. Materiały, które zwiększają wiedzę prawniczą w kraju, mogą liczyć na wsparcie państwa, jednak jeszcze go nie określono. Instytucje obywatelskie, a szczególnie organizacje pozarządowe będą mogły otrzymywać państwowe granty na programy edukacji i pomocy prawnej.

Niektórzy eksperci i działacze społeczni mieli obawy co do kwestii wprowadzenia kryptocenzury pod szyldem nowej polityki współpracy publiczno-prywatnej w sferze walki z nihilizmem prawnym. Odpowiedź na ich wątpliwości dał przewodniczący Rady do spraw Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego i Praw Człowieka przy Prezydencie FR Michaił Fiedotow, który podkreślił, że w dokumencie nie mówi się nic o jakiejkolwiek cenzurze. Fiedotow zwraca uwagę, że do 2000 roku oceny emitowanych informacji mogła dokonywać Izba Sądowa do spraw Sporów Informacyjnych przy Prezydencie FR, a od 2005 roku taką ocenę może wydawać Kolegium Obywatelskie do spraw Skarg na Media.

– Wprowadzenie zaś jak najwięcej elementów podobnej kontroli przez obywateli we wszystkich sferach życia publicznego spowoduje, że stanie się ono mniej zbiurokratyzowane, bardziej otwarte, bardziej ludzkie, bardziej odpowiadające potrzebom ludzi – powiedział Fiedotow.

W sprawie aktu wypowiedział się przedstawiciel Izby Adwokackiej Unii Europejskiej w FR, jeden z pomysłodawców projektów prawnego oświecenia Rosjan adwokat Aleksander Triesiew: „Kiedy ludzie rozumieją, że są w posiadaniu praw, że prawo nie jest przeciwko nim, a dla nich i że z prawa można realnie korzystać, to w społeczeństwie pojawia się patriotyzm i obywatelska świadomość, na których brak tak często narzekają władze”.

Eksperci podkreślają, że jest to pierwszy tego rodzaju dokument w Rosji wydany przez prezydenta, który jest mapą drogową dla wszystkich organów wykonawczych i ustala nowe zasady prowadzenia polityki wewnątrzpaństwowej w sferze promocji prawa i wszystkiego, co jest związane z nim i z obywatelami. Jak ustanowiono w akcie, ma to dotyczyć zwiększenia wiedzy prawniczej zarówno wśród wykwalifikowanej kategorii obywateli (urzędników, przedsiębiorców, sędziów etc.), jak i niewykwalifikowanej – obywateli. Mocny akcent kładzie się w dokumencie na edukację prawną młodego pokolenia Rosjan już na etapie szkolnym. Zarówno pomysłodawca projektu Triesiew, jak i Miedwiediew dobrze rozumieją potrzebę budowy silnego i świadomego społeczeństwa obywatelskiego, któremu nie wystarczą już postimperialne mrzonki i narodowościowe slogany. Jak wynika z założeń ideowych projektu i samego aktu zatwierdzonego przez Miedwiediewa, Nowej Rosji i jej obywatelom potrzebna jest realna wiedza dotycząca mechanizmów działania współczesnego demokratycznego państwa prawa.

Stanisław Szypowski

Polecamy inne artykuły autora: Stanisław Szypowski
Powrót
Najnowsze

Wiatr zmiany

06.07.2020
Olga Dryndova

 Słabnący paternalizm państwowy na Białorusi łączy się z niskim poczuciem zaufania do władz. Według badań z lat 2017–2018 jedynie około 40 procent Białorusinów ufało władzom państwowym, w tym 34 procent ministrom, a 33 procent władzom lokalnym.

 
Czytaj dalej

„Nas tu nie ma” czyli niesłyszalny głos białoruskiego środowiska LGBT

29.06.2020
Maxim Rust Nick Antipov Nasta Mancewicz Milana Levitskaya
Czytaj dalej

Kampania prezydencka na Białorusi: (nie)oczywiste wybory

26.06.2020
Maxim Rust Yahor Azarkevich
Czytaj dalej

Społeczeństwo obywatelskie na Białorusi już jest

21.06.2020
Czytaj dalej

Wakacyjna promocja na prenumeratę roczną NEW!

16.06.2020
Czytaj dalej

Zderzenie pamięci

08.06.2020
Kristina Smolijaninovaitė
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2020 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu