Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Strażniczka pamięci
2018-01-31
Natalia Bryżko-Zapór

Z Petersburga otrzymaliśmy smutną wiadomość. 25 stycznia odeszła jedna z najbardziej wyrazistych i najbardziej zasłużonych działaczek Memoriału, redaktor Tatiana Pritykina.

Panią Tatianę poznałam w 2013 roku, kiedy rozpoczynałam pracę w Instytucie Polskim w Petersburgu. Była moją przewodniczką po Cmentarzu Lewaszowskim (na zdjęciu), miejscu masowych pochówków ofiar mordów stalinowskich dokonywanych w Leningradzie w latach 1937-1954. Znała tam każdy pomnik oraz całą złożoną historię poszukiwań tego miejsca i niedokończonych po dziś dzień – w związku z brakiem dostępu do archiwów rosyjskich służb – badań nad listą nazwisk pogrzebanych. W ostatnich latach wiele razy oprowadzała po Lewaszowie przyjeżdżających do Petersburga Polaków, którzy chcieli złożyć kwiaty na pomniku poświęconym pomordowanym rodakom i innych zbiorowych upamiętnieniach.

Strażniczka pamięci. Parę miesięcy później przyniosła mi do rozczytania znaleziony w archiwach i zachowany w dosyć dobrym stanie list pisany po polsku. „Proszę zobaczyć, jakiś Polak z zesłania pisał do rodziny. List się przeleżał, dopiero teraz przypadkowo się odnalazł, to jest bardzo ciekawe. To świadectwo pamięci” – mówiła z niekłamaną fascynacją.

Jej olbrzymia wiedza o historii zarówno okresu represji stalinowskich, jak i innych dramatycznych dziejów Rosji, to wynik wieloletniej pracy w charakterze redaktora czasopism, książek, encyklopedii i internetowych wydań poświęconych tematyce pamięci. Urodzona w 1951 roku Tatiana Borysowna Pritykina ukończyła leningradzki Uniwersytet Kultury. Pracowała w prasie, a jednocześnie współpracowała z samizdatem. Między innymi w latach 1976-1982 była główną maszynistką historycznego almanachu Pamiat”, drukowanego najpierw w samizdacie, potem także w rosyjskich wydawnictwach emigracyjnych. Była żoną i bliskim współpracownikiem filologa i historyka Władimira Ałłoja (1945-2001), który założył w Paryżu (później kontynuował jej działalność po pieriestrojce w Rosji) historyczną oficynę Feniks, wydawcę czasopism Minuwszeje” (Przeszłość) i Diaspora”. Po jego śmierci Tatiana Borysowna kontynuowała pracę wydawcy tych pism w Petersburgu. Znacznie wcześniej, bo w 1988 roku, została członkinią grupy inicjatywnej i współzałożycielką petersburskiego Memoriału.

Pracowała w nim do końca. Szczerze przeżywała upadek rosyjskiej demokracji. Pamiętam rozmowę z nią po wydarzeniach 2014 roku, aneksji Krymu i początku wojny w Donbasie. „Słowa nie oddadzą tego, co czujemy. Mam poczucie, że w naszym domu wydarzyło się nieszczęście” – mówiła. Konsekwentnie kontynuowała pracę redaktorską. Prowadziła portal „Wirtualne Muzeum Gułagu”. Razem z synem pracowała nad stroną poświęconą historii cmentarza ofiar represji, uroczyska Sandarmoch w północnej Karelii. We wrześniu ubiegłego roku była autorką prezentacji zbiorowej pracy: Sowiecki terror państwowy i opór wobec totalitarnego reżimu. Kronika głównych wydarzeń 1917-1991 – komplet materiałów dla przyszłej Norynbergi.

Nie poddawała się naciskom politycznym, przy tym była człowiekiem pogodnym, uśmiechniętym, imponowała urodą i elegancją. Oprócz Petersburga kochała Paryż.

»Człowiek zadziwiająco dobry, zapamiętany przez nas jako silny« – mówią dziś o niej przyjaciele… »Nie znam innego takiego człowieka, który do tego stopnia składałby się z miłości i iskry« – to typowe wspomnienie ludzi, którzy znali Tatianę Borysownę” – napisał w pożegnaniu portal vkrizis.ru.

Rzeczywiście, trudno żegnać się z takim człowiekiem. Nie zniknie z naszej pamięci, przecież jej właśnie poświęciła swoje życie. Wielkie podziękowania Pani za wszystko, Pani Tatiano.


Natalia Bryżko-Zapór

Fot. Visem (cc by-sa 3.0) commons.wikimedia.org


Powrót
Najnowsze

Zagrożenie od morza

10.08.2018
Paweł Kost
Czytaj dalej

Dżihadyści nie chcą wojny

08.08.2018
Zbigniew Rokita Marcin Mamoń
Czytaj dalej

Historiozofia nieustającej walki

02.08.2018
Marek Wojnar
Czytaj dalej

Kwestia karelska

30.07.2018
Juliusz Dworacki
Czytaj dalej

Wojna o ukraińską tożsamość

27.07.2018
Paweł Kost
Czytaj dalej

Grant dla polskich dziennikarzy

25.07.2018
NEW
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu