Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
W oczekiwaniu na wolność
2011-06-10
Stanisław Szypowski
Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu (ETPC) w ubiegłym tygodniu odpowiedział na skargę złożoną przez adwokatów Chodorkowskiego w sprawie pierwszego procesu JUKOS-u, w którym nie dostrzegł cech politycznych. Jednak ETPC uznał, że areszt i warunki przetrzymywania Chodorkowskiego nie były zgodne z postanowieniami Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W związku z tym ustanowiono 24,5 tysiąca euro odszkodowania.      

Stanowisko ETPC zostało ogłoszone po siedmiu latach od złożenia przez obrońców Chodorkowskiego skargi do sądu w Strasburgu. W treści wyroku podkreśla się, że o ile możliwe jest, by sprawa Michaiła Chodorkowskiego była politycznie motywowana, o tyle nie przedstawiono niepodważalnych dowodów, by Trybunał mógł jednoznacznie to stwierdzić. ETPC wskazał wiele błędów procesowych i naruszeń praw człowieka, których dopuszczono się w trakcie aresztowania Chodorkowskiego jesienią 2003 roku i przetrzymywania go w więzieniu. Sędziowie wycenili straty moralne na dziesięć tysięcy euro oraz nakazali zwrot 14,5 tysiąca euro kosztów procesowych. Ministerstwo Finansów Federacji Rosyjskiej jest zobowiązane wypłacić kwotę po uprawomocnieniu się wyroku.

Dzień przed ogłoszeniem wyroku do rosyjskich mediów trafiła informacja, że adwokaci Chodorkowskiego złożyli wniosek do Preobrażeńskiego Sądu Rejonowego w Moskwie o warunkowe przedterminowe zwolnienie swojego klienta. Zgodnie z rosyjskim kodeksem karnym i kodeksem karnym wykonawczym wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie może być rozpatrzony przez sąd w chwili, gdy osądzony odbył już połowę wyroku, zresocjalizował się i nie jest obciążony karami administracyjnymi. Warunki te spełnia zarówno Michaił Chodorkowski, jak i jego partner biznesowy Płaton Lebiediew. W końcowym akapicie wniosku Chodorkowski pisze, że nie czuje się winny zarzutów. Obrońca byłego szefa JUKOS-u adwokat Wadim Kluwgant wyjaśnił, że są tylko dwie podstawy do odrzucenia wniosku jego klienta: – Pierwsza – sąd nie jest przekonany o tym, że skazany przestał być niebezpieczny dla społeczeństwa. Druga podstawa – skazany nie odbył połowy kary. Jestem zdania, że stosunek do wyroku nie może rzutować na decyzję w sprawie warunkowego przedterminowego zwolnienia. O tym niejednokrotnie mówił Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej.

W związku z wydarzeniami dotyczącymi Chodorkowskiego główne rosyjskie stacje telewizyjne – NTV i Rossija-1 – pokazały po raz pierwszy od kilku lat ośmiominutowy program poświęcony sprawie JUKOS-u. Dziennikarze dokładnie opowiedzieli o procesie, o skandalach z nim związanych (między innymi naciskach na sędziego) i ostatnich wyrokach. Reportaż poświęcony Chodorkowskiemu pokazano również wieczorem w szczytowym czasie antenowym. Odczytano także list z więzienia, w którym Chodorkowski odpowiada na pytania reporterów – zwraca uwagę na biurokratyzm systemu sądowego i podkreśla, że nie zgadza się z wyrokami wydanymi przez rosyjskie sądy w jego sprawie. Słowami: „Prezydent Rosji wszystko doskonale rozumie”, Chodorkowski odniósł się do wypowiedzi Dmitrija Miedwiediewa, który oświadczył, że nie widzi żadnego niebezpieczeństwa w wyjściu na wolność byłego szefa JUKOS-u.

Wniosek Chodorkowskiego wywołał różne reakcje wśród deputowanych do Dumy Państwowej. Parlamentarzyści z Jedynej Rosji odmówili komentowania sprawy, jedynie zastępca sekretarza prezydium tej partii Andriej Isajew oświadczył: „Decyzję powinien podjąć sąd. Nie może być jakiegokolwiek stanowiska partii politycznej czy polityków w tej sprawie”. Zostało to odebrane jako odpowiedź na słowa partyjnego kolegi Isajewa, byłego zastępcy prokuratora generalnego, a obecnie deputowanego Władimira Kolesnikowa. Zaproponował on, aby uwolnić byłego szefa JUKOS-u, i oświadczył, że takie postanowienie sądu będzie dobrze przyjęte. Po stronie Chodorkowskiego stanął także lider komunistów Giennadij Ziuganow.

Według szefa Departamentu Badań Regionalnych Centrum Technik Politycznych im. Rościsława Turowskiego, wokół sprawy Chodorkowskiego rozpoczęła się kampania informacyjna.
– Wydaje się, że władza chce załagodzić sytuację i polepszyć swój wizerunek w sprawie JUKOS-u. Inną kwestią jest, czy oznacza to, że zostanie podjęta decyzja o warunkowym zwolnieniu Chodorkowskiego – mówi Turowski.
Według niego, sprawa ta pozostaje ciągle otwarta: – Dostrzegamy określone działania w tym kierunku – rozpoczęła się kampania informacyjna. Jej celem jest przygotowanie opinii publicznej do ewentualnego warunkowego zwolnienia Chodorkowskiego.

Eksperci są zgodni, że Chodorkowski może zostać wypuszczony między grudniowymi wyborami parlamentarnymi w tym roku a prezydenckimi wyborami w marcu 2012 roku. Zwraca się również uwagę na to, że kampania informacyjna jest prowadzona w czasie, gdy ETPC rozpatruje pozostałe skargi w sprawie JUKOS-u, które najprawdopodobniej będą rozstrzygnięte na korzyść Chodorkowskiego, dlatego niewykluczone, że władza pójdzie na ustępstwa wobec Zachodu. Rosja potrzebuje poprawnych stosunków z Unią Europejską i dobrego klimatu inwestycyjnego, który psuje ciągle nierozwiązana sprawa JUKOS-u. Główne założenia prezydentury Miedwiediewa, czyli poprawa systemu sądowniczego i klimatu inwestycyjnego, poparte uwolnieniem Chodorkowskiego, mogłyby pozytywnie wpłynąć na ocenę prezydenta wśród Rosjan i wzmocnić tworzące się wokół niego skrzydło liberalne na Kremlu. Poprawiłoby to również wizerunek Rosji.

Stanisław Szypowski jest współpracownikiem „Nowej Europy Wschodniej” i prawnikiem Kancelarii Prawnej Skoczyński Wachowiak Strykowski.

Polecamy inne artykuły autora: Stanisław Szypowski
Powrót
Najnowsze

Wiatr zmiany

06.07.2020
Olga Dryndova

 Słabnący paternalizm państwowy na Białorusi łączy się z niskim poczuciem zaufania do władz. Według badań z lat 2017–2018 jedynie około 40 procent Białorusinów ufało władzom państwowym, w tym 34 procent ministrom, a 33 procent władzom lokalnym.

 
Czytaj dalej

„Nas tu nie ma” czyli niesłyszalny głos białoruskiego środowiska LGBT

29.06.2020
Maxim Rust Nick Antipov Nasta Mancewicz Milana Levitskaya
Czytaj dalej

Kampania prezydencka na Białorusi: (nie)oczywiste wybory

26.06.2020
Maxim Rust Yahor Azarkevich
Czytaj dalej

Społeczeństwo obywatelskie na Białorusi już jest

21.06.2020
Czytaj dalej

Wakacyjna promocja na prenumeratę roczną NEW!

16.06.2020
Czytaj dalej

Zderzenie pamięci

08.06.2020
Kristina Smolijaninovaitė
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2020 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu