Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Nazarbajew zwalnia rząd w Kazachstanie
2019-02-28
Kacper Ochman

Nursułtan Nazarbajew od niemal 30 lat piastuje funkcję prezydenta Kazachstanu. Do kompetencji głowy państwa należy m.in. odwoływanie i powołanie rządu, z czego postanowił ostatnio skorzystać. Argumentując swoją decyzję wskazywał na zaniedbania w wielu obszarach oraz brak poprawy standardu życia obywateli.

 

„W obecnych warunkach, jako prezydent i gwarant konstytucji, wziąłem pod uwagę interesy naszego narodu i podjąłem następującą decyzję. Uważam, że rząd powinien zrezygnować” – powiedział prezydent Kazachstanu w oświadczeniu emitowanym w państwowej telewizji. „[Nowy rząd] musi wypracować skuteczne kroki w celu poprawy standardu życia, stymulowania gospodarki i realizacji celów strategicznych" – mówił dalej w orędziu przywódca.

W swoim oświadczeniu Nazarbajew ubolewał nad tym, że pomimo nowych przepisów i wysiłków rządu, w wielu obszarach funkcjonowania państwa rezultaty nie zostały osiągnięte. Przywódca Kazachstanu powiedział, że rząd i Bank Centralny nie stworzyły odpowiednich warunków do wysokiego poziomu wzrostu gospodarczego.

Nursułtan Nazarbajew objął fotel prezydenta Kazachstanu w pierwszych wyborach prezydenckich po upadku ZSRR. Od momentu zaprzysiężenia w 1991 roku, nieprzerwanie sprawuje najważniejszy urząd w kraju. Co pięć lat jest wybierany zdecydowaną większością głosów co świadczy o dominującej pozycji w Kazachstanie. Jedynie pozornie pozycja Nazarbajewa jest niepodważalna. W lutym na wniosek prezydenta Rada Konstytucyjna zajęła się sprawą wyjaśnienia, jakie uprawnienia przysługiwałyby mu w razie ustąpienia z funkcji głowy państwa. Kadencja Nazarbajewa kończy się w przyszłym roku, ale nic nie wskazuje na to, by szykował się do oddania władzy. Dodatkowo nie widać jednoznacznego i pewnego pretendenta do objęcia tronu.

 

Wygodny kozioł ofiarny?

W oświadczeniu Nazarbajew obwinia rząd, podkreślając, że wydał instrukcje mające na celu poprawę jakości życia, jednak członkowie rządu, ministrowie i przedstawiciele władzy w terenie byli niewystarczający w swoich wysiłkach, aby wysłuchać problemów ludzi i współpracować w celu realizacji złożeń tej polityki.

Nagła decyzja, by wezwać rząd do rezygnacji odzwierciedla niepokój wśród elity rządzącej, spowodowany narastającym od dawna niezadowoleniem z braku doraźnych wyników reform w sprawach społecznych i gospodarczych. Na chwilę obecną wyglądają one dobrze tylko na papierze.

Zmierzanie się z nieprzychylnymi nastrojami społecznymi jest zawsze trudnym zadaniem dla władz, szczególnie w państwach, które do tej pory nie miały takich problemów. Detonatorem społecznego gniewu był pożar w Astanie na początku tego miesiąca, który pochłonął życie pięciu małych dziewczynek. Początkowy szok i żałoba wywołane tragedią szybko przerodziły się w furię, gdy pojawiły się szczegóły dotyczące skali biedy, w jakiej żyły ofiary. Media opisywały problemy rodziców, którzy musieli pozostawiać dzieci bez opieki w czasie pracy na nocne zmiany, tylko po to, by związać koniec z końcem. Złość wzrosła dodatkowo, gdy urzędnicy zbagatelizowali incydent i przyjęli jedynie fragmentaryczne rozwiązania skomplikowanych problemów, które wykraczają daleko poza bezpieczeństwo przeciwpożarowe.

 

Nazarbajew bierze sprawy w swoje ręce

„Rząd wraz z Narodowym Bankiem nie zdołał w pełni stworzyć prawdziwych zachęt i możliwości wysokiego wzrostu gospodarczego" – powiedział prezydent Kazachstanu w orędziu argumentując rozwiązanie rządu. „Gospodarka obszarów wiejskich nie wytwarza wystarczającej liczby miejsc pracy, a małe i średnie przedsiębiorstwa wciąż walczą o bycie motorem wzrostu” – dodał Nazarbajew.

Argumenty i uwagi prezydenta dotyczące niewykorzystywania przez rząd koniunktury wydają się w pełni uzasadnione. Produkt krajowy brutto Kazachstanu w czwartym kwartale 2018 roku wyniósł 4,1 procent – mniej więcej tyle, co przez większość poprzednich dwóch lat. Zgodnie z raportem opublikowanym przez Bloomberg, przewiduje się jednak, że w tym roku zwolni do 3,5 procenta, a w 2020 roku do 3,2 proc.

Chcąc uchylić się od winy, przywódca Kazachstanu argumentował, że wprowadzi niezbędne środki prawne i finansowe, aby władze prowincjonalne mogły usuwać niedociągnięcia w opiece zdrowotnej, edukacji i przemyśle, których nie wyeliminował rząd w Astanie.

„Nie przeprowadzono systematycznej i sumiennej pracy. Rzeczywiste dochody ludności nie wzrosły. Wydaje się, że wydatki na żywność stanowią zbyt dużą część budżetów rodzin" – powiedział Nazarbajew.

W drodze rozwiązania, Nazarbajew zapowiedział, że przedstawi zdecydowane propozycje na następnym kongresie rządzącej partii Nur Otan, która ma prawie wszystkie mandaty w parlamencie. Krótko mówiąc, plan zakłada przeznaczenie większej ilości pieniędzy na dodatkowe wsparcie dla rodzin o niskich dochodach i wprowadzanie zmian w istniejących politykach rozwoju regionalnego.

Weekend pełen spekulacji dotyczących tego, kto będzie następnym premierem, dlaczego prezydent oczyścił gabinet i czy był to ruch związany z transformacją władzy, zakończył się niespodziankami. 25 lutego prezydent zatwierdził nowy rząd Askara Mamina, wicepremiera w odwołanym gabinecie. Być może najważniejszą zmianą w strukturach władzy jest mianowanie 48-letniego byłego biznesmena Yerbolata Dossajewa na stanowisko szefa Banku Centralnego. Nazarbajew oznajmił, że chce, aby Bank Centralny ściśle współpracował z rządem, aby poprawić sytuację gospodarczą i finansową w kraju, w którym banki potrzebują ciągłych akcji ratunkowych, a ludzie mają niewielkie środki na utrzymanie.

Premier Mamin, niegdyś burmistrz Astany i wieloletni szef krajowej spółki kolejowej Kazachstanu, służył jako wicepremier przez nieco ponad dwa lata, jest uważany za lojalnego członka elity bliskiej prezydentowi. Co ciekawe, podobno chodził do tej samej klasy w szkole podstawowej co Karym Massimow, były premier i obecny szef służby bezpieczeństwa.

Nowy rząd Kazachstanu „powinien być gabinetem prawdziwych działań, mających na celu konkretne wyniki", powiedział premier Askar Mamin na pierwszym posiedzeniu nowej rady ministrów. Zapewniał, że nowy skład rządu sprosta wysokim oczekiwaniom głowy państwa.

Przed premierem i nowymi ministrami stoi podwójnie trudne zadanie i miesiące. Z jednej strony mają do czynienia z rozgniewanym społeczeństwem domagającym się doraźnych i szybkich zmian, które podniosą poziom życia w Kazachstanie (szczególnie w Astanie, w której doszło do tragicznego w skutkach pożaru). Natomiast z drugiej, muszą spełnić oczekiwania prezydenta Nazarbajewa, który nie zawaha się dokonać kolejnych roszad w składzie rządu w przypadku braku postępów.

Oczywiście większym zagrożeniem dla gabinetu Askara Mamina może okazać się brak cierpliwości prezydenta Kazachstanu, który pokazał w ostatnim czasie (nie po raz pierwszy), że jest w stanie szybko wymusić rozwiązanie rządu. Coraz wyraźniej widać ograniczone zaufanie głowy państwa do administracji rządowej, a rosnące z kolei do władz lokalnych. Nowy gabinet musi ostudzić nastroje społeczne i jednocześnie zaskarbić zaufanie głowy państwa. Wykonanie jednego i drugiego zadania musi nastąpić zanim w Kazachstanie dojdzie do kolejnego kryzysu gospodarczego spowodowanego spadkiem cen surowców, jak miało to miejsce w 2015 roku.

 

Kacper Ochman – publicysta EURACTIV.pl, pisze także dla portalu Eastbook.eu. Doktorant Wydziału Nauk Historycznych i Społecznych UKSW, bada państwa Kaukazu Południowego i Azji Centralnej.

 

Fot. http://www.akorda.kz


Powrót
Najnowsze

IPN usprawiedliwia „Burego”

18.03.2019
Krzysztof Popek Krzysztof Persak
Czytaj dalej

Nadchodzi bałkańska wiosna?

18.03.2019
Krzysztof Popek
Czytaj dalej

A po co w ogóle był ten Majdan?

18.03.2019
Eugeniusz Sobol
Czytaj dalej

Wizyta studyjna Forum Obywatelskiego UE-Rosja

15.03.2019
NEW
Czytaj dalej

Co z tym Donbasem? Kandydaci na prezydenta Ukrainy wobec konfliktu na wschodzie kraju

15.03.2019
Krzysztof Nieczypor
Czytaj dalej

Wybory na Ukrainie. Faworyt bez programu wyborczego?

14.03.2019
Wojciech Konończuk Artur Wróblewski
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu