Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
W Krakowie o Ukrainie
2012-03-31
Marek Wojnar
Tuż przed rozpoczęciem konferencji okazało się, że udziału w niej nie może wziąć Andrij Portnow, co sprawiło, że w debacie zabrakło głosu strony ukraińskiej. Trudno jednak zarzucić polskim badaczom subiektywizm wobec różnorodności prezentowanych stanowisk. Całą paletę poglądów widać było świetnie w pierwszej części debaty zatytułowanej „Czy Ukraińska Powstańcza Armia walczyła z Sowietami?”. Postawione pytanie było w rzeczywistości intelektualną prowokacją (wszak UPA prowadziła działania zbrojne przeciw komunistom), która skłoniła uczestników do próby umiejscowienia działalności tej formacji w szerszym kontekście. Ewa Siemaszko podkreślała znaczenie czystki etnicznej dokonanej na ludności polskiej przez UPA zestawiając liczbę starć ukraińskiej partyzantki z Sowietami oraz akcje przeciw ludności polskiej na Wołyniu. Grzegorz Motyka nie negując ludobójstwa, przeprowadził ciekawą analogię pomiędzy działalnością UPA, a walkami Leśnych Braci w trzech republikach bałtyckich podkreślając masowy charakter ukraińskiego ruchu oporu po 1944 roku. Andrzej Zięba zwrócił z kolei uwagę na rolę myśli imperialnej oraz środków przymusu w ideologii i działalności OUN-UPA. Podkreślał również znaczenie procesów manipulacji pamięcią w tworzeniu mitu UPA jako siły antyniemieckiej, antysowieckiej i propolskiej. Problem ten w odmienny sposób rozpatrywał Grzegorz Motyka, podkreślając rolę represji sowieckich po 1945 roku na zachodniej Ukrainie w tworzeniu pozytywnego obrazu ruchu banderowskiego. W swoich wypowiedziach profesor Motyki dawał jasno do zrozumienia, że czym innym jest dla niego upamiętnianie zwykłych żołnierzy ukraińskiej partyzantki, a stawianie pomników przywódcom ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego. O ile dla tej pierwszej formy hołdu historyk znajdował pewne zrozumienie, tak obecne formy kultu UPA promowane przez partię Swoboda jednoznacznie potępił, dopatrując się w nich przejawów neofaszyzmu.

Również w drugiej dyskusji poświęconej roli Związku Sowieckiego w ukraińskiej pamięci paneliści podjęli się wieloaspektowej analizy postawionego problemu. Tomasz Stryjek zwracał uwagę na podobieństwa między ukraińskim doświadczeniem historycznym, a losem republik bałtyckich. Podkreślał jednak przy tym, że współczesne problemy Ukraińców z tożsamością historyczną wynikają z faktu nie posiadania własnego państwa w okresie międzywojennym, które z kolei mieli Bałtowie. Andrzej Nowak zwracał natomiast uwagę na niebezpieczeństwa związane z zawłaszczeniem pozytywnych elementów pamięci Związku Sowieckiego przez Rosję. Przykładem takiego postępowania była jego zdaniem wypowiedź Władimira Putina z 19 grudnia 2010 roku, w której ówczesny premier Federacji Rosyjskiej stwierdził, że Rosjanie wygraliby wojnę z III Rzeszą nawet bez udziału Białorusinów i Ukraińców.

Dyskutowane zagadnienia zapewne jeszcze nieraz odżyją w tym roku. 14 października obchodzona będzie symboliczna siedemdziesiąta rocznica stworzenia UPA. Niecałe dwa tygodnie później Ukraińcy wybiorą nowy parlament. Pamięć o Związku Sowieckim niewątpliwie odegra niebagatelną rolę w tych wydarzeniach.

       

                                                                                              Marek Wojnar

 

„Nowa Europa Wschodnia” objęła konferencję patronatem medialnym.

Konferencję zorganizował Zakład Historii Europy Wschodniej UJ i Koło Naukowe (W)Koło Rosji UJ przy współpracy z Instytutem Wschodnich Inicjatyw i Kołem Naukowego Ukrainistów.

 


Powrót
Najnowsze

„Litewski spleen” Piotra Kępińskiego

13.10.2017
NEW
Czytaj dalej

Konstytucyjne weto

13.10.2017
Wojciech Wojtasiewicz
Czytaj dalej

Konferencja Polska Polityka Wschodnia 2017

11.10.2017
NEW
Czytaj dalej

Ukraińskie ślady w Krakowie

11.10.2017
Urszula Pieczek Iwona Boruszkowska
Czytaj dalej

„Mój własny Wschód”: nie kończymy!

09.10.2017
NEW
Czytaj dalej

Dyskusja „Kraków–Wschód: Inspiracje”

05.10.2017
NEW
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu