"Jestem w każdej ze swoich książek". Na czym polega prawdziwy sukces tłumaczki?

Gdzie kończy się przekład (i dlaczego się nie kończy)? Na czym polega prawdziwy sukces tłumaczki? Jak nie zagłuszyć autora? Ile tłumacz może, a ile musi? Na te oraz inne pytania odpowiada Agnieszka Rembiałkowska: tłumaczka literatury litewskiej (rzadziej łotewskiej), bałtystka, nauczycielka akademicka, popularyzatorka kultury litewskiej w Polsce. Wszystko, co chcieliście wiedzieć o przekładzie, ale wstydziliście się zapytać.

Jestem w każdej ze swoich książek – rozmowa z tłumaczką Agnieszką Rembiałkowską
Słuchaj


Ile tłumacz może, a ile musi? Na czym polega prawdziwy sukces tłumaczki? Jak nie zagłuszyć autora?


W literackim podcaście GLUBB DUB DRIB Agnieszka Rembiałkowska opowiada Marcinowi Gaczkowskiemu o swojej prawdziwej i wyobrażonej Litwie, o tym, co ją przejmuje, a co przyjmuje, o pokusach i grzechach tłumaczy, o własnym pojmowaniu czułości.

Według Rembiałkowskiej proces przekładu nigdy się nie kończy. Gościni podcastu przyznaje, że zdarza się jej nanosić poprawki do własnych przekładów już po wydrukowaniu książki. „Tłumacz wracający do przekładu po dwóch latach jest zupełnie innym człowiekiem” – uważa.

Jej „teoria przekładu” brzmi zaś zaskakująco prosto. „Możecie wszystko” – mówi do tłumaczy, zalecając im jedynie, by „nie zagłuszali” autora własną osobowością i „robili dobrą robotę”.

Rembiałkowska z dystansem odnosi się do własnej tożsamości zawodowej: „Nie mam pewności, czy jestem tłumaczką” – twierdzi. Na pierwszym miejscu wśród swoich profesji stawia bałtystykę, na drugim – nauczanie.

Gościni podcastu opowiada także o bliskości polskiej i litewskiej kultury, która… bywa źródłem nieporozumień.

To rozmowa o radości z lektury – o zachwycie literaturą i o nieoczywistych „perełkach” literatury litewskiej, mało znanej, a często zupełnie nieznanej polskiemu czytelnikowi.

Agnieszka Rembiałkowska wciąż wierzy w czytanie – wierzy w ludzi, którzy pogrążają się w lekturze, i w to, że sukcesu tłumacza nie mierzy się nagrodami, lecz choćby jednym, ale uważnym czytelnikiem. „W moim rozumieniu tłumacz odnosi sukces, gdy konkretna osoba zechce na chwilę pomyśleć o przełożonej książce, zapragnie zastanowić się nad tym, czy ten utwór może powiedzieć coś nowego o życiu ” – uważa Rembiałkowska.

Agnieszka Rembiałkowska jest tłumaczką literatury litewskiej (rzadziej łotewskiej), bałtystką, nauczycielką akademicką oraz popularyzatorką kultury litewskiej w Polsce. To laureatka nagrody największego litewskiego festiwalu literackiego Poezijos pavasaris (Wiosna Poezji) za przekłady poezji litewskiej na język polski (2018), a także Nagrody im. Algisa Kalėdy, przyznawanej przez Instytut Literatury Litewskiej i Folkloru (2022). Jest również uczestniczką wielu polsko-litewskich i międzynarodowych projektów translatorskich i literackich. Przekład zbioru wierszy Właśnie: / Štai: Agnė Žagrakalytė był nominowany do finału nagrody Europejski Poeta Wolności (2020), a przekład powieści Maranta Birutė Jonuškaitė – do finału Nagrody Literackiej Gdynia (2021).

Agnieszka Rembiałkowska w 2024 roku była rezydentką programu Archipelagos w Wojnowicach. Podczas pobytu badała twórczość poetycką i translatorską litewskiej poetki i tłumaczki Judity Vaičiūnaitė (1937–2001) oraz łotewskiego poety, eseisty, tłumacza, muzealnika i radiowca Hermanisa Marģersa Majevskisa (1951–2001), a zwłaszcza kontekstów biograficznych i kulturowych oraz wzajemnych inspiracji. Więcej o jej projekcie rezydencyjnym na stronie: https://archipelagos-eu.org/traducteur/agnieszka-rembialkowska/





Podcast literacki NEW GLUBB DUB DRIB to literacka podróż na wyspę czarnoksiężników. Odsłaniamy archipelagi nieoczywistych tekstów i poznajemy magów słowa – prozatorskiego, poetyckiego, puszczanego samopas oraz wiązanego, często przełożonego. Prowadzi Marcin Gaczkowski.

W podcaście wykorzystano muzykę zespołu Liliput Orkestra.

Realizowane w ramach projektu Archipelagos, finansowanego przez Unię Europejską.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.