Nowa Europa Wschodnia (logo/link)

Transatlantyk, cały dział

NATO odniosło sukces na Bałkanach. Dla Rosjan to niepowodzenie, ale nie koniec gry
Moskwa poniosła na Bałkanach klęskę, czego dobitnym przykładem było nieprzepuszczenie samolotu rosyjskiej dyplomacji przez kraje regionu. To wynik długiej rywalizacji między Kremlem a NATO i całym Zachodem podczas i w następstwie wojen, które przetoczyły się przez region w ostatniej dekadzie ubiegłego wieku. Teraz w Brukseli, przed siedzibą główną Sojuszu, powiewają flagi Albanii, Chorwacji, Czarnogóry i Macedonii Północnej. Bałkany są jednak nadal polem rywalizacji Zachodu z Rosją, która chce wykorzystywać zaszłości historyczne i problemy tożsamościowe, by osłabić związki tych krajów z NATO, o czym Michałowi Żakowskiemu mówi Marta Szpala z Ośrodka Studiów Wschodnich.
Podcast: NATO nie chce wojny z Rosją, ale musi być na nią gotowe
Rosja – wróg numer jeden świata euroatlantyckiego. Taki komunikat popłynął w świat po szczycie NATO w Madrycie. Rosję nazwano tam największym i bezpośrednim zagrożeniem dla pokoju. Co za tym idzie, zmuszono Zachód do podjęcia działań odstraszających Moskwę przed rozpędzaniem konfliktu poza Ukrainę, choćby na kraje członkowskie Sojuszu. Robert Pszczel, eksper ds. bezpieczeństwa i b. szef biura NATO w Moskwie przekonuje, że Sojusz wojny nie chce, ale pomimo wewnętrznych podziałów, przygotowuje się do niej.
Zmarł Boris Pahor, pamięć i sumienie Triestu
We Włoszech Mussoliniego, aby zachować tożsamość słoweńską, trzeba było wytrwać we własnej różnorodności, we własnej integralności kulturowej, językowej i ludzkiej, a w tym celu – narażać się na każdym kroku, stawiać opór, walczyć. Albo zostać uciszonym. Niedawno zmarły pisarz Boris Pahor znał i podejmowanie ryzyka, i duszną, ostrożną wegetację swoich rodaków.
Rosjanie w Ukrainie mogą dopuszczać się ludobójstwa. O winie nie świadczy liczba ofiar
Przed rozpoczętym 28 czerwca szczytem NATO w Madrycie demonstranci domagali się przerwania rosyjskiego ludobójstwa w Ukrainie. O ludobójstwie mówił też już wcześniej prezydent USA. Paradoksalnie dotychczas Zachód sprzeciwiał się definicji tego pojęcia, ukutej przez Rafała Lemkina, prawnika pochodzącego z Polski.
Russlandpolitik. Czy Niemcy zmieniają spojrzenie na Wschód?
Czy można mówić o „epokowej zmianie” w polityce Niemiec po rosyjskiej agresji na Ukrainę? Czy cztery miesiące wojny Rosji z Ukrainą wymusiły radykalny zwrot w polityce bezpieczeństwa i obrony Niemiec wobec Rosji i Ukrainy? Taki, jaki zapowiadał kanclerz Olaf Scholz w Bundestagu, trzy dni po uderzeniu Kremla na Kijów.
Łotwa przed jesiennymi wyborami. Kto głosuje na rosyjskojęzyczne partie?
Choć stanowią prawie 40% ludności Łotwy, ich reprezentantów we wszystkich gabinetach po 1990 roku można by policzyć na palcach jednej ręki. Rosyjskojęzyczni to w większości spadek po trwającej pół wieku okupacji sowieckiej, a dla łotewskiej klasy politycznej – wyrzut sumienia. Przez dziesięć lat Nił Uszakow był rosyjskim merem Rygi, ale ten fakt zawdzięczał tylko zdominowaniu miasta przez rosyjskojęzycznych i znalezieniu partii łotewskiej, która wsparła jego rządy.
Ciemna strona zielonej rewolucji. Jak Szwedzi i Norwegowie walczą z wiatrakami
Szwecja planuje całkowite przejście na energię odnawialną do 2045 roku. Norweska energia już teraz jest w 98% „zielona”. Oba kraje budują coraz więcej elektrowni wiatrowych – mimo protestów ze strony społeczeństwa, aktywistów ekologicznych i Saamów, jedynych rdzennych mieszkańców Europy.
Rosja nie odsunie NATO od granic. Finowie i Szwedzi dołączają
Układ bezpieczeństwa w Europie zmienia się. Finlandia i Szwecja wnioskują o wejście do NATO. Sekretarz generalny Sojuszu Jens Stoltenberg opowiada się za ich szybkim dołączeniem do Sojuszu. Inwazja Rosji na Ukrainę całkowicie zmieniła priorytety wojskowe Helsinek i Sztokholmu. Zamiast zapobiec rozszerzeniu NATO, Moskwa doprowadziła do wydłużenia granicy z Sojuszem. Zamiast finlandyzacji Ukrainy, mamy ukrainizację Finlandii i Szwecji.
Prawosławie na Litwie. Wielki konflikt w małej wspólnocie?
Tuż przed Wielkanocą z Litewskiego Kościoła Prawosławnego odeszło siedmiu duchownych: trzech z nich zostało zwolnionych „za głoszenie poglądów politycznych” (czyli niezgodę z oficjalnym stanowiskiem swoich zwierzchników w sprawie rosyjskiej agresji na Ukrainę), pozostali zrezygnowali w geście solidarności.
Amerykanie uwierzyli, że Ukraina wygra wojnę. Pomogą, żeby Rosję pokonać
Jesteśmy świadkami wznowienia ustawy sprzed 80 lat, która tymczasowo usuwa wszelkie biurokratyczne przeszkody utrudniające zakup broni i innych zasobów dla Ukrainy, ponieważ stopień zagrożenia, jaki Kreml stwarza dziś dla światowej demokracji, jest oceniany przez Kongres na poziomie zagrożenia ze strony nazistowskich Niemiec. Wagę tej decyzji trudno przecenić.
Kiedyś wyzwoliciele, dziś agresorzy. Łotysze dyskutują o pomnikach Armii Radzieckiej
Jak co roku 9 maja, Dzień Zwycięstwa, stresuje opiniotwórcze elity na Łotwie. Tym razem z powodu wojny w Ukrainie sytuacja jest jeszcze trudniejsza. Łotysze są solidarni z Ukraińcami, a używanie symboliki sowieckiej i związanej z agresją Rosji na Ukrainę jest zabronione. Równocześnie Rosjanie w Rydze chcą upamiętniać zwycięstwo Armii Czerwonej w drugiej wojnie światowej.
Wybory w Słowenii: wygrał Zachód czy lęk przed Rosja?
O wyborach w Słowenii z 24 kwietnia, w wyniku których zaszła zmiana na tamtejszej scenie politycznej, Nikodemowi Szczygłowskiemu opowiada Luka Lisjak Gabrijelčič, słoweński politolog, eseista i redaktor magazynu kulturalnego „Razpotja”.
Londongrad się kończy. Rosja sama niszczy swoje zdobycze
Brytyjczycy rozumieją, że wydarzenia w Ukrainie mają wpływ na ich sytuację - podkreśla Artur Kieruzal, korespondent Radia 357 w Londynie. Wielka wojna rozpoczęta 24 lutego ponownie skierowała spojrzenia na wschód i dodała sił polityce wschodniej Wielkiej Brytanii.
Litwa utonęła w morzu ukraińskich flag. Kraj jest gotowy na pomoc uchodźcom z Ukrainy
Takiej solidarności nie mieliśmy w naszym społeczeństwie od dekad – Ewelina Dobrowolska, litewska minister sprawiedliwości polskiej narodowości, mówi Tomaszowi Otockiemu. Wojna na Ukrainie wymaga od Litwy większej uwagi w polityce wobec mniejszości narodowych. Tym bardziej, że 1 maja wejdzie w życie uchwalona przez litewski parlament ustawa legalizująca pisownię nazwisk polskiej mniejszości, a także Litwinek, które wyszły za mąż za cudzoziemców
Łotysze pomagają Ukrainie, choć stare podziały nadal są widoczne
Łotysze od tygodni biorą udział w akcjach wsparcia, zbierają pieniądze i udzielają gościny Ukraińcom uciekającym przed wojną. Równocześnie zmagają się z kremlowską propagandą. Wojna raz jeszcze uwidoczniła różnice między Łotyszami masowo popierającymi Ukrainę a społecznością rosyjską, która w ocenie agresji Moskwy tak jednoznaczna już nie jest.
Konflikt Rosji z Zachodem będzie długi i bolesny. Nie tylko Ukraińcy muszą zastanowić się, co dalej
Prezydent USA Joe Biden przemówił w Warszawie. Prezydent Rosji Władimir Putin – we Lwowie, rakietami. Reguły gry zostały określone i długo się nie zmienią. Warto się zastanowić, jak się po tej scenie poruszać i w którym epizodzie zagrać. Co więcej, nad odpowiedzią zastanowić się powinni nie tylko politycy i generałowie.
Podcast: Covid-19 daje światu czas na przygotowanie się na przyszłość i inne kryzysy
Koronawirus zmienia się. Mutuje. Obecna fala mija, ale nie jest ostatnia. Kolejne mutacje zapewne przyjdą z krajów i regionów o niskim poziomie wyszczepienia. Dr Paweł Grzesiowski mówi o możliwych scenariuszach, od tych łagodnych po bardzo niebezpieczne. Niezależnie od rozwoju sytuacji już teraz należy przygotowywać się na ciąg dalszy. Potrzebne jest racjonalne zarządzanie pandemią, co pokazują doświadczenia wielu krajów.
Podcast: Daleko od domu. Żołnierze opowiadają o doświadczeniach z misji NATO
Słowo „weteran” często kojarzy się z historią, z czasami minionymi. Tymczasem w ostatnich latach żołnierze Polscy uczestniczyli w wielu misjach zagranicznych. W ramach misji NATO walczyli w Iraku i Afganistanie. Przywieźli stamtąd wspomnienia, doświadczenia, a często także rany fizyczne i psychiczne, a 66 poległo. Dla wielu weteranów misja nie skończyła się wraz z powrotem do domu.
Podcast: Dowiedzmy, się kto zabił Homera
Religia nie zawsze była tym, co znamy obecnie. Także relacje między religią, wiarą a moralnością nie są ani proste ani jednoznaczne, o czym mówi profesor Lech Trzcionkowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Opowiada o roli religioznawcy i o wyzwaniu, którym jest badanie doświadczenia religijnego, a także tym czym jest albo być powinno państwo świeckie.
Podcast: Dla Estończyków sauna jest religią. Natura pomaga im też walczyć z Covid-19
Estończycy poważnie traktują zalecenia związane z Covid-19. Powszechnie sprawdzane są paszporty covidowe. Dużą uwagę zwracają na szkoły. Politycy i media otwarcie propagują szczepienia. Estończycy sądzą, że lepiej zabezpieczyć się niż później żałować. Nacisk kładą też na zdrowy tryb życia i ufność w siłę natury - wewnętrzną moc. Zamiast suplementów diety i narzekania Estończyk wybierze saunę.
Pofilozofujmy, kto zabił Homera
W starożytności mówiono, że lekarz filozofujący równy jest bogom. Czy współcześni lekarze nie filozofują za mało? Czy nie brak i czasu na to, by zastanowić się głębiej nad człowiekiem, sensem życia, choroby i cierpienia? - Medycyna bardzo się wyspecjalizowała - mówi prof. Dominika Dudek, psychiatra i uczona-neurobiolog związana z Uniwersytetem Jagiellońskim. - Medycyna wymaga tak drobiazgowej wiedzy, że humanistyka - dawniej tak bliska medycynie - gdzieś się zagubiła.
Podcast: Zachód zbroi Ukrainę
Polska zdecydowała o przekazaniu Ukrainie amunicji, w tym artyleryjskiej i przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych „Piorun”. Piotr Pogorzelski zebrał informacje o tym które kraje i jaką broń przekazują i sprzedają Ukrainie. Mychajło Samus’, dyrektor New Geopolitics Research Network, podkreśla znaczenie wojskowej i technologicznej współpracy pomiędzy Kijowem a Ankarą.
Podcast: Brak zaufania do nauki utrudnia walkę z Covid-19
Jednym z głównych problemów w walce z pandemią Covid-19 jest brak zaufania do nauki. Antynaukowe tendencje nie zaskoczyły dr Weroniki Śliwy, popularyzatorki nauki, kierowniczki planetarium Centrum Nauki Kopernik, choć zdziwiła ją skala tego zjawiska. Sądziła, że w sytuacji, gdy na szali jest życie ludzkie, to mody antynaukowe miną a mimo wszystko wiedza stanie się ważna.
Rosja więcej zyskuje grożąc Ukrainie, niż ją atakując
Niemcy nie zmienią pozytywnego stosunku do Rosji. Wynika to z wewnętrznej układanki politycznej, ale też z historii i swoistego "syndromu sztokcholsmiego." W rozmowie z czasopismem Nowa Europa Wschodnia profesor Klaus Bachmann ocenia rolę Berlina, ale też Warszawy, w relacjach z Moskwą. Przekonuje przy tym, że mimo napięć, Rosja nie zaatakuje Ukrainy.
Podcast: Pamiętajmy, kto zabił Homera
Fale migracji nie są niczym nowym. Ruchy ludności towarzyszą nam od antyku. Kryzys klimatyczny jedynie to wzmaga. Możemy skorzystać z doświadczeń z przeszłości. Beata Kowalska, socjolożka z Uniwersytetu Jagiellońskiego, mówi o błędach polityków i brakach w polskiej edukacji. A przecież tak bardzo szczycimy się "polską gościnnością." Ale czy wiemy, co ona oznacza?
Podcast: Pańswa nordyckie odpowiadają na działania Rosji. Przygotowują odpowiedź na agresję
Państwa nordyckie odpowiadają na działania Rosji. Najostrzej działa Szwecja, która wysłała na Gotlandię siły reagowania kryzysowego. Dr Damian Szacawa z Instytutu Europy Środkowej i Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie podkreśla, że w ten sposób Sztokholm wysyła jasny sygnał, że jest gotów do obrony swojego terytorium.
Uczmy, kto zabił Homera
W antyku można się zakochać. Janusz Ryba, nauczyciel szkolny i akademicki, przekonuje, że w antyku trzeba i warto się zakochać. Łacina jest wokół, a pomimo upływu czasu antyk niesie treści, bez których trudno świadomie odbierać kulturę nowożytną. Ryba opowiada, jak uczyć młodych ludzi łaciny i kultury antycznej. Podejście do edukacji klasycznej zmieniało się w Polsce na przestrzeni ostatniego wieku, czasem w sposób zaskakujący.
Ciągle pytamy, kto zabił Homera
Echa antyku pojawiają się w miejscach nieoczywistych, jak książki o Harrym Potterze, filmy o superbohaterach i gry komputerowe. Jego rozumienie też się zmienia. Antyk bywa też fałszywie idealizowany lub demonizowany. Jest obecny, nawet jeśli klasycznym badaczom trudno jest zaakceptować jego nowe życie, o czym mówi Aleksandra Klęczar z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Pomyślmy, kto zabił Homera
Sam fakt myślenia we współczesnym świecie może zostać uznany za prowokację. Tymczasem antyk daje do myślenia. Odkryły to nawet korporacje, które w pewnej chwili zaczęły zatrudniać „klasyków” gotowych stawiać pytania i dziwić się światu. Skąd więc tak głęboki kryzys edukacji, akademii i humanistyki, skoro kwestionowanie porządku jest siłą napędową postępu, o czym wiedzieli już dawni filozofowie?
Węgry patrzą na Wschód. Orbán gra na destabilizację regionu
Ostatni szczyt Grupy Wyszehradzkiej w Budapeszcie dowiódł, że Węgry nie są przewidywalnym i godnym zaufania partnerem. Ich polityka w regionie przypomina realizację wizji Kremla, a nie tej, która jest bliska ich sojusznikom w NATO.
Podcast: Covid-19 stał się testem działania globalnego. Prawdziwym wyzwaniem jest klimat
Świat polityczny nie zdaje egzaminu pandemicznego. Jan Mikruta, współgospodarz magazynu "Dzień na Świecie" w Polsat News podkreśla, że każda polityka jest lokalna. To przekłada się na pandemię i nie wróży dobrze na przyszłość w obliczu katastrofy klimatycznej. Co więcej, nawet decyzje i strategie, które wydają się słuszne, z czasem okazują się błędne. Niemniej nie można powiedzieć, że nic się nie udało, a iskierki nadziei istnieją.
Podcast: Wiedza jest kluczem do pokonania Covid-19. Świat nauki pokazał, że potrafi współpracować
Nacisk na warianty i fale Covid-19 jest niepotrzebny. Wynika z potrzeb mediów czy polityki, a nie realnej walki z pandemią. Wirusolog Tomasz Dzięciątkowski przekonuje, że strach jest skutkiem niewiedzy, a spokojnie informowanie o chorobie jest odpowiedzią na infodemię i brak zaufania do nauki. Podkreśla przy tym niezwykłą współpracę naukowców i badaczy z całego świata.
Partnerstwo Wschodnie dogorywa. Czeska prezydencja stoi przed trudnym zadaniem
W połowie grudnia w Brukseli odbędzie się szczyt Partnerstwa Wschodniego, które powstało w 2009 roku jako wspólna inicjatywa Unii Europejskiej i sześciu republik poradzieckich: Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Mołdawii i Ukrainy. Na rezultacie spotkania może zaważyć niechęć części państw członkowskich UE do inwestycji w tym obszarze.
Podcast: Radykalni syjoniści cenili Piłsudskiego i Mickiewicza. Begin wyrósł w tradycji walki o niepodległość
Menachem Begin nigdy nie praktykował prawa, które studiował na Uniwersytecie Warszawskim. Jednak nieugiętej postawy, którą wyniósł z Polski nigdy nie zmienił. Przekonywał, że Żydzi muszą walczyć o swoje państwo, a nie czekać na nie. Jego radykalizm wzbudzał kontrowersje i sprzeciw nawet wśród działaczy mu politycznie bliskich. Mimo tego po latach został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla.
Tęsknota za schyłkowym socjalizmem i Jugosławią sprzed lat
Słoweńcy zachwycają się debiutancką powieścią Bronji Žakelj. Czy jest to przejaw tłumionej nostalgii za dzieciństwem spędzonym w Jugosławii, którą obudziła w nich pisarka, przypominając na kartach powieści o wszystkich drobnych elementach tworzący świat schyłkowych lat SFRJ? A może – jak mówi w wywiadzie Nikodemowi Szczygłowskiemu – dzięki lekturze tej książki ktoś po prostu poczuje się mniej samotny?
Podcast: Myśl rabina z Białegostoku nadal jest ważna w Izraelu
Rabin Samuel Mohylewer pracował i nauczał w Białymstoku. Przekonywał, że Żydzi powinni mieć własną ojczyznę, tak jak inne narody budzące się pod koniec XIX w. Chciał, by powstała w Palestynie jako spełnienie proroctw. Tam też miało powstać duchowe centrum judaizmu. Rabin Mohylewer nie stronił przy tym od wiedzy świeckiej i namawiał do nauki języków obcych. Budynek synagogi, w której pracował, nadal stoi w Białymstoku, choć nic dzisiaj nie przypomina o ciekawej i ważnej historii, która się z nim wiąże.
Podcast: Rabin Kaliszer wskazał Żydom drogę do Izraela. Dzisiaj w Toruniu jest niemal zapomniany
O jednym wielkim człowieku z Torunia, Koperniku, słyszał każdy. Drugi, rabin Cwi Hirsz Kaliszer, jest praktycznie zapomniany nawet w mieście, w którym żył i pracował w XIX w. Rabin Kaliszer napisał wielkie dzieło "Deriszat Syjon", które stworzyło religijny fundament dla powrotu Żydów do Palestyny. Metodą realizacji tej pozytywnej, mesjanistycznej wizji nie miał być cud, tylko wytrwała praca. W ten sposób wybitny rabin z Torunia na trwałe wpisał się w historię współczesnego Izraela.
Podcast: Wyszogród i Tel Awiw mają coś wspólnego. Łączy je "najważniejszy Żyd na świecie"
Nahum Sokołów bawił się w rycerza przed synagogą w Wyszogrodzie. W Płocku dostał stypendium, aby rozwijać wybitną inteligencję. Później negocjował powrót Żydów do Palestyny z papieżem i liderami mocarstw z początku XX w. Napisał tysiące artykułów i dziesiątki książek. Wymyślił nazwę Tel Awiw. Nigdy nie przestał jednak myśleć i pisać po polsku, a w jego domu słowo "płocczanin" zawsze brzmiało dumnie.
Podcast: Stacja kolejowa w Ełku jest ważna dla języka hebrajskiego. Stąd nowe słowa trafiały w świat
Budowa kolei w połowie XIX w. to początek rewolucyjnych zmian w Ełku. Umożliwiła też rozwój pierwszego w europie, hebrajskiego czasopisma Hamagid. Jednym z jego twórców był David Gordon, wybitny dziennikarz, który miał wielki wkład w rozwój języka przyszłego państwa Izrael. W wydawnictwie przy ełskiej synagodze rodziły się słowa do dzisiaj opisujące współczesny świat.
Władza Orbana przestała być oczywista. Węgry czeka ostra batalia
Wiosną na Węgrzech powinny się odbyć wybory parlamentarne. Po raz pierwszy od przeszło dekady blok opozycyjny zrównał się w sondażach z rządzącą koalicją Fidesz-KDNP. Viktor Orbán przed potencjalną porażką będzie się bronić za wszelką cenę.
Archipelag Jugosławia. 30 lat od rozpadu Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii
Trzydzieści lat temu Europa znowu był świadkiem wojny. Tym razem Bałkany stały się areną krwawych zmian politycznych i społecznych. Czym był rozpad Jugosławii dla Drago Jančara, pisarza i intelektualisty zanurzonego w tamte wydarzenia i z nostalgią opowiadającego o świecie, którego już nie ma w takiej formie. Autor pisze te słowa podczas pandemii i kwarantanny. To czas niepewności, lęku o przyszłość, czasem - pisze Jančara wydaje mu się, że jesteśmy naprawdę u kresu wszelkich utopii.
Podcast: Marzenia o Izraelu rodziły się nad Płonką
David Ben Gurion, jeden z twórców i pierwszy premier Izraela urodził się i dorastał w Płońsku. Tutaj, nad rzeką Płonką, razem z kolegami, snuł marzenia o państwie żydowskim. Zawsze ciepło wspominał miasto swojego dzieciństwa. Nie przypadkiem więc jedyny Plac Ben Guriona w Polsce jest właśnie tutaj. To pozytywna historia, która aż prosi, żeby ją opowiedzieć.
Podcast: "Produkcja szajby jest niesamowita". Covid-19 dzieli Amerykanów
Stany Zjednoczone mają tradycję obowiązkowych szczepień, ale także społecznego sprzeciwu. O sytuacji w Chicago mówi Zbyszek Kruczalak. Dziennikarz i polski księgarz opowiada o postawach mieszkańców, sposobach radzenia sobie z gospodarczymi trudnościami i o konflikcie między burmistrzynią a policją. Jednym z obszarów tego konfliktu stała się nawet pandemia, gdyż związki policjantów odmawiają podporządkowania się obowiązkowi szczepień przeciwko Covid-19.
Podcast: Bliski Wschód potrafi zaskoczyć. Kuzyn syryjskiego dyplomaty na przejażdżce z izraelską modelką
Młody Syryjczyk w luksusowym samochodzie w Los Angeles. Czemu nie? Okazuje się jednak, że to miliarder z rodziny, która wzbogaciła się w czasie wojnie domowej. Co więcej, jest blisko spokrewniony z prezydentem Assadem, a pasażerką Ferrari jest modelka z Izraela. Tu nie ma konfliktu, a nienawistna retoryka została tam, gdzie ludzie giną w obronie biznesowego imperium i krwawego reżimu.
Klimat po Merkel. Jaka będzie polityka klimatyczna nowego rządu Niemiec?
Lipcowe powodzie uczyniły z katastrofy klimatycznej jeden z najważniejszych – oprócz pandemii – tematów kampanii wyborczej w Niemczech. Kwestia polityki klimatycznej nowego rządu, który najprawdopodobniej zostanie sformowany przez trzy partie, nadal stoi jednak pod znakiem zapytania.
Nic o nas bez nas. Imigranci w Niemczech chcą mieć wpływ na kraj, który ich przyjął
Duża część mieszkańców Niemiec nie ma prawa do uczestnictwa w wyborach do Bundestagu. To miliony uchodźców i migrantów, wśród nich żyjący w Niemczech już od wielu lat. Ludzie ci wyjechali, często uciekli z domów, bo chcieli mieć wpływ na swoje życie. Teraz się o te prawa upominają.
Podcast: Finowie wroga nie nazywają. Nowa strategia jasno pokazuje, gdzie widzą zagrożenie
W Finlandii przyjęto nową strategię obronną do 2030 roku. Rosja nie została bezpośrednio wskazana jako największe zagrożenie dla bezpieczeństwa kraju, ale jednoznacznie wskazują na to założenia strategii. Mówi o tym Piotr Szymański z OSW w rozmowie z Piotrem Pogorzelskim.
Wakacje od historii się skończyły. Wywiad z Janem Klatą
W naszej części Europy ciągle jesteśmy potencjalnie bohaterami Borysa Godunowa. Nie da się uciec z mapy, pytanie więc brzmi, kiedy i z jaką siłą historia znów nam o sobie przypomni – Jan Klata mówi Nikodemowi Szczygłowskiemu.
Koniec ery Merkel. 16 lat trudnych relacji Niemiec i Rosji
Angela Merkel po 16 latach opuszcza urząd kanclerza, zostawiając po sobie skomplikowane dziedzictwo relacji z Rosją. Symbolicznym podsumowaniem sytuacji była pożegnalna wizyta w Moskwie, którą złożyła dokładnie w rocznicę próby otrucia lidera opozycji Aleksieja Nawalnego.
Podcast: Pandemie mogą się powtarzać lub być celowo wywoływane. Jednak świat nie jest bezradny
Kolejna fala pandemii Covid-19 pokazuje, jak ważne są szczepienia i przestrzeganie zasad. Prof. Krzysztof Simon podkreśla, że technologie produkcji szczepionek mRNA są znane od dawna i skuteczne, a głównymi problemami są braki edukacyjne i dezinformacja. Równocześnie przestrzega przed niebezpieczeństwem wykorzystania chorób jako broni. Jego zdaniem kluczem do uniknięcia tragedii w przyszłości jest edukacja - zarówno wśród obywateli jak i przywódców.
Podcast: Drogę do cerkwi zagrodziły barykady. W Czarnogórze religia była jednak tylko tłem
Zamieszki. Ranni i aresztowani przed ceremonią religijną. Metropolita Joannicjusz II potrzebował ochrony policyjnej, żeby dotrzeć do Monasteru Cetyńskiego. Marta Szpala z Ośrodka Studiów Wschodnich przekonuje, że napięcia wokół intronizacji nowego zwierzchnika Serbskiej Cerkwi Prawosławnej w tym kraju, były elementem wewnętrznej walki politycznej.
Podcast: Świat na granicy obłędu z powodu Covid-19. Infodemia jest nie mniej groźna od pandemii
Nikt nie może czuć się bezpiecznie dopóki gdziekolwiek na świecie istnieć będzie niewygaszone ognisko koronawirusa. Paweł Grzesiowski, lekarz zajmujący się chorobami infekcyjnymi, przedstawia obecny obraz pandemii Covid-19 i mówi jak może się rozwijać. Uważa przy tym, że ludzkość jest na granicy obłędu. Jego objawem jest infodemia, antynauka i niepohamowany zalew dezinformacji.
Podcast: Węgrzy widzą swoje bezpieczeństwo energetyczne w sojuszu z Rosją
Do końca miesiąca ma być podpisane nowe porozumienie rosyjsko-węgierskie dotyczące dostaw gazu. Jego szczegóły ustalił niedawno w Petersburgu minister spraw zagranicznych Peter Szijjartó. Dominik Hejj wyjaśnia jak Budapeszt postrzega dalszy rozwój współpracy gospodarczej z Rosją.
Świat ma znaczenie
Sprawy międzynarodowe to nie miejsce dla tych, którzy z Samuela Huntingtona zapamiętali jedynie tytuł i dziś święcie wierzą, że cywilizacje mogą się wyłącznie zderzać, natomiast przenikanie to wymysł tych, którzy nie wyrośli z Imagine Johna Lennona.
Miłosierdzie to Wilno, solidarność to Gdańsk
Dzięki zrywowi Solidarności i gdańskiemu Sierpniowi ’80 możemy z dumą podkreślać, że korzenie humanizmu europejskiego mają nie tylko charakter śródziemnomorski, ale i bałtycki – mówi Tomasz Snarski, doktor prawa, filozof, wykładowca Uniwersytetu Gdańskiego, poeta stale goszczący na Litwie w wywiadzie udzielonym Tomaszowi Otockiemu.
Informacja jest dla koneserów. Pozostali Węgrzy otrzymują "przekaz dnia"
Zajmuję się Węgrami od dziewięciu lat – na tyle długo, by na własne oczy zobaczyć przekształcenia rynku medialnego. By doświadczyć znikania tytułów niesprzyjających władzy.
Podcast: Kolejne kraje proszą o pomoc w walce z Covid-19. Polacy odpowiadają na apel WHO
Zespół ratunkowy Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej w kolejnym kraju pomaga walczyć z Covid-19. Na początku pandemii Polacy byli we Włoszech. Później pomagali w Azji Środkowej i Afryce. Wojciech Wilk, prezes PCPM, opowiada o misjach, o udzielanym wsparciu, ale też o lekcjach przywożonych do kraju. Niektóre, podpatrzone rozwiązania zastosowano także w Polsce.
Podcast: Białoruś atakuje Litwę imigrantami. Wilno nie było na to gotowe
Białoruś używa migrantów jako broni przeciwko Litwie. Mariusz Antonowicz, politolog z Uniwersytetu Wileńskiego opowiada, jak wygląda ten proceder i jak jego kraj sobie z nim radzi. Wilno nie zamierza skapitulować wobec Mińska i "inwestuje w przyszłość" rozwijając współpracę z białoruską opozycją.
Podcast: Niemcy stają się energetycznym szeryfem USA w Europie
Porozumienie amerykańsko-niemieckie dotyczące gazociągu Nord Stream 2 nadaje Berlinowi faktyczny status strażnika, który ma zadbać o to, aby Rosja nie wykorzystywała tego projektu jako broni politycznej. Przekonuje o tym Jakub Wiech z portalu Energetyka24.
Podcast: Covid-19 jest ciosem nie tylko dla zdrowia milionów ludzi. To wyzwanie na pokolenia
Covid-19 spowodował, że ludzkość stanęła w krytycznym momencie historii. Pandemia uderzyła we wszystkie obszary życia, od edukacji, przez prawa kobiet po walkę ze zmianami klimatycznymi. Świat nie zdaje egzaminu, którym jest pandemia, a cenę tych niepowodzeń zapłacą przyszłe pokolenia. O globalnych konsekwencjach pandemii Covid-19 mówi Mariola Ratschka z Ośrodka Informacyjnego ONZ w Warszawie.
Koronawirus zmienia nasze życie, ale nie starych mistrzów
Wiedeńskie Muzeum Albertina przetrwało wojny i rewolucje. Przetrwa też pandemię Covid-19. Prof. dr. Klaus Albrecht Schröder, wieloletni dyrektor jednego z najbardziej znanych muzeów sztuki na świecie, opowiada, jak koronawirus wpłynął na kierowaną przez niego instytucję i o sposobach funkcjonowania we współczesnym świecie liczącej już ponad 250 lat instytucji.
Vis-à-vis postimperium: Polska polityka wobec Rosji
Polsko-rosyjskie relacje polityczne, ekonomiczne i społeczne są najgorsze od 1989 r. Kluczową przyczyną jest neoimperialna polityka Moskwy w Europie Wschodniej postrzegana przez Warszawę jako największe zagrożenie dla własnego bezpieczeństwa. Na obecny fatalny stan stosunków polsko-rosyjskich przełomowy wpływ miała agresja Rosji na Ukrainę w 2014 r. i trwająca do dzisiaj pełzająca wojna między nimi.
Podcast: Wiedeńczycy wrócili do kawiarni. W imię normalizacji zaakceptowali nowe reguły życia
W Wiedniu życie wraca do normy życia. Lockdown się skończył, a kluczem do pokonania Covid-19 są testy. Bezpłatne i dostępne na każdym kroku. Koronawirus przypomniał też czasy pandemii hiszpanki. Powtórzyły się nawet niektóre teorie spiskowe. Jednak tym razem władze zareagowały inaczej niż 100 lat temu.
Podcast: Covid-19 niszczy nie tylko zdrowie. Odbija się na polityce międzynarodowej i lokalnej
Pandemia jest narzędziem dezinformacji i manipulacji. Bronią. Zdaniem gen. Różańskiego COVID-19 służy do dyskredytacji rywali z myślą o pozycji na arenie międzynarodowej, ale także do zdobywania kapitału politycznego na poziomie lokalnym. Tak jak w przypadku konfliktu zbrojnego, cenę tych przepychanek płacą obywatele, społeczeństwa.COVID-19 Służy do dyskredytacji rywali na arenie międzynarodowej i do zdobywania lokalnego kapitału politycznego. Tak jak w przypadku konfliktu zbrojnego, cenę tych przepychanek płacą obywatele.
Podcast: Rosła ogłosiła sukces Nord Stream 2. Jednak droga do uruchomienia gazociągu jeszcze jest długa
Rosjanie informują o zakończeniu budowy pierwszej nitki gazociągu Nord Stream 2. Jednak, zdaniem Wojciecha Jakóbika, redaktora naczelnego portalu Biznes Alert, do rozpoczęcia pełnej eksploatacji tego rurociągu pozostała jeszcze długa droga. To daje jeszcze pole do ostatnich manewrów krajom krytykującym tę inwestycję.
Kobiety stanęły do walki z reżimem na Białorusi. Realizują ideę Jana Nowaka-Jeziorańskiego
Białoruskie opozycjonistki zostały laureatkami Nagrody Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Swietłana Cichanouska, Maryja Kalesnikawa i Wolha Kawalkowa zostały wyróżnione za walkę o demokrację w swoim kraju. Nagroda wręczana jest we Wrocławiu, w rocznicę pierwszego sukcesu wyborczego „Solidarności” 4 czerwca 1989 r.
Rosja testem jedności dla polityków z Pragi i Warszawy. Czy Czechy i Polska mogą razem stawiać czoła Putinowi?
Ostra polityka Rosji i napięcia na Białorusi wymuszają na Czechach i Polsce wspólną polityką wschodnią. Od tego zależy także czy Unia Europejska aktywniej i bardziej zdecydowanie zaangażuje się w obronę interesów Europy Środkowej i Wschodniej. Do tego potrzebna jest wola polityczna i wzajemne zaufanie władz w Pradze i Warszawie.
W domu i po cichu. Spory społeczne i słaba edukacja wpływają na liczbę aborcji na Słowacji
Mimo tendencji spadkowych niemal co roku do słowackiego parlamentu trafiają projekty ustaw mających na celu ograniczenie możliwości dokonywania aborcji, nie tylko tych na życzenie. To głównie panowie, w tym także kler, chcą decydować za kobiety, bo większość wniosków o zaostrzenie prawa aborcyjnego jest wnoszonych przez przedstawicieli płci męskiej.
Pozagrobowe życie Galicji
- Galicja to źródło światowej migracji. Jedną z cech miejsca fantomowego, już nieistniejącego, pozostaje fakt, że jego dziedzictwo można odnaleźć w wielu zakątkach świata - mówi profesor Larry Wolff w wywiadzie opublikowanym w czasopiśmie "Nowa Europa Wschodnia".
Mit o „drugiej Szwajcarii” rodzi frustrację Słoweńców
Słowenia jest dokładnie tam, gdzie zgodnie z wszelką logiką powinien się znaleźć mały kraj, który przeszedł drogę z Jugosławii do nowego, otwartego świata i próbuje się w nim odnaleźć i zadomowić. Problem polega na tym, że nie jesteśmy w stanie samodzielnie sobie tego uświadomić. Nadal chcemy porównywać się do Szwajcarii, chociaż nie mamy ku temu żadnych podstaw – mówi Nikodemowi Szczygłowskiemu filmowiec i literat Goran Vojnović.
Opowiedzieć wspólne. Rzeczpospolita Obojga Narodów w oczach Litwinów i Polaków
O tym, że pisanie historii bez wspominania o emocjach jest chybione, o zapomnianej przeszłości państwa polsko-litewskiego, a także o zjawiskach łączących XVII wiek ze współczesnością w rozmowie z Bartoszem Pankiem mówi litewska pisarka Kristina Sabaliauskaitė, autorka bestsellerowej tetralogii Silva rerum. 30 kwietnia b.r. otrzymała Nagrodę Obu Narodów przyznawaną przez parlamenty Polski i Litwy.
Podcast: Przed wiekiem Lublin pachniał inaczej. Bardziej różnorodnie
Dwa światy, chrześcijański i żydowski. Oba dość biedne i konserwatywne, próbujące żyć razem, ale niepotrafiące tego robić skutecznie. Taki był Lublin po Wielkiej Wojnie.
Podcast: Czesi idą na wojnę z Rosją. Wywołała ją Moskwa
W sobotę 17 kwietnia premier Andrej Babisz oświadczył, że Czechy wydalają 18 rosyjskich dyplomatów z powodu podejrzeń, że to rosyjscy agenci stali za wybuchem w składzie amunicji w 2014 roku. W odpowiedzi Rosja nakazała wyjazd 20 czeskich dyplomatów. Ten tydzień w stosunkach Pragi i Moskwy był wyjątkowo napięty.
Podcast: Wodór może złagodzić spór wokół Nord Stream 2
Energia wodorowa może zacząć odgrywać niedługo ważną rolę w Europie Wschodniej. Od lat inwestują w nią Niemcy, którzy chcą pomóc Ukrainie w jej rozwoju. Przede wszystkim miałaby to być rekompensata za uruchomienie gazociągu Nord Stream 2. Swoje plany z tym związane ma też Rosja.
„Akcja na Sahryń”. Polityka historyczna na prowincji
Historyk niejednokrotnie działa pod zewnętrzną presją, zwłaszcza gdy jednocześnie jest politykiem. Mimo to ma wybór między karierą niezależnego badacza a obrońcy pamięci, kreującego ją poprzez nadawanie sensu przeszłości, czyli mitologizowanie. Obranie pierwszej drogi jest trudniejsze, gdy zajmuje się on takim tematem jak relacje polsko-ukraińskie w XX w.
Bliscy nieznajomi. Co łączy, a co dzieli Polaków i Łotyszy
W stulecie stosunków polsko-łotewskich o zapomnianym sporze granicznym, losach dawnych Inflant Polskich oraz o Polakach w łotewskiej dywizji SS opowiada profesor Ēriks Jēkabsons z Uniwersytetu Łotwy w Rydze.
Ofiary Sahrynia. Trudna karta historii
9 i 10 marca 1944 r. około dwóch tysięcy żołnierzy Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich uderzyło na kilkanaście wsi w powiecie hrubieszowskim zamieszkałych głównie przez Ukraińców, w tym Sahryń. Akcja miała na celu zastraszyć banderowskie podziemie i rzeczywiście była dla niego szokiem. Przeważającą większość ofiar stanowili jednak cywile.
Covid-19 jest narzędziem walki o wpływy. Dyplomacja szczepionkowa kwitnie
Pandemia COVID-19 otworzyła nowy etap w rywalizacji o wpływy w skali światowej: dyplomację szczepionkową. Instrument zaliczany do kategorii soft power stał się dla graczy o globalnych ambicjach jednym ze sposobów na zmianę dotychczasowego status quo. Na wyzwanie rzucone przez Chiny i Rosję postanowiły odpowiedzieć Stany Zjednoczone.
Podcast: Cztery kraje w zasięgu wzroku
- Przekraczanie siebie i swoich uprzedzeń to najskuteczniejsza metoda uśmierzenia bólu wywołanego zamknięciem w małym, jednolitym świecie – przekonuje Krzysztof Czyżewski, założyciel ośrodka Pogranicze i zdobywca tytułu Ambasador Nowej Europy.
Macedonia tańczy oro. Migawki sprzed epidemii koronawirusa
Z Macedonią jest trochę jak z Mołdawią. Mały kraj gdzieś na peryferiach, noszący historyczną nazwę o wiele większej niegdyś krainy, która nie ułatwia bynajmniej identyfikacji. Czasami wręcz utrudnia. Macedonia Północna, Wardarska, Piryńska, Egejska, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii – o co w tym w tym wszystkim chodzi?
Sam ryż nie wystarczy. Senegal nie radzi sobie z problemem niedożywienia dzieci
Żyjemy w świecie, w którym co 3–4 sekundy na skutek niedożywienia i chorób z niego wynikających umiera jedna osoba. To ponad 9 milionów rocznie. Głód jest jednym z największych współczesnych wyzwań. Czy znajdziemy na niego skuteczny sposób?
Jaromír Nohavica - portret subiektywny barda i agenta
Trudno być prorokiem we własnym kraju, zwłaszcza gdy pcha się pod górkę wózek obciążony grzechami z przeszłości. Jaromír Nohavica, czeski bard, kompozytor i poeta, niechętnie opowiada o współpracy z komunistyczną bezpieką. Pod koniec 2020 r. roku wydał nowy album studyjny. Nietypowy, bo nagrany techniką unplugged, wyłącznie z towarzyszeniem gitary akustycznej i akordeonu.
Podcast: Traumy wojny potęguje strach przed Covid-19. Ukraina potrzebuje pomocy
Pandemia stosunkowo późno przyszła na wschód Ukrainy. Teraz walkę z Covid-19 utrudnia brak zaufania do własnego, często niewydolnego, państwa. Problemy potęguje dezinformacja. Ludzie potrzebują pomocy. Niosą je niemieckie i polskie organizacje pozarządowe, których przedstawiciele opowiadają o pracy na Donbasie.
Kochankowie świni
 Historia kiły to glosa do dziejów ludzkości, pełna artefaktów i map. Ta historia ciągle się pisze i jeden z tematów – od pięciu wieków na skrzydle ołtarza mariackiego – czeka na wyjaśnienie. Czyżby pandemia ex oriente ze stolicą w Krakowie?
Gdzie rząd nie może, tam samorządy pośle
Paradyplomacja, czyli współpraca zagraniczna samorządów lokalnych, jest jak paraolimpiada. Olimpiadę śledzą miliony widzów, paraolimpiadę – znacznie mniej. Jednak ta druga oznacza entuzjazm, zapał i szczere emocje. Taka właśnie jest paradyplomacja: spontaniczna, nieregularna, czasem chaotyczna, ale docierająca do zwykłych ludzi, do których nigdy nie trafi przekaz tradycyjnej dyplomacji.
Podcast: Bałtowie i Niemcy się potrzebują. To nie znaczy, że zawsze się zgadzają
Niemcy i Litwę, Łotwę oraz Estonię łączą interesy i historia. Istnieją też poważne różnice. W  szczególności dzieli stosunek do Rosji. Jednak odmienna ocena gazociągów Nord Stream, agresywnej polityki Moskwy wobec Ukrainy, czy zaangażowanie Litwy na rzecz demokratyzacji Białorusi, nie przeszkadza we współpracy.
Rozmowy o Nord Stream 2, czyli powrót do przeszłości
Nieoficjalne przecieki sugerują rychłe rozmowy USA i Niemiec o Nord Stream 2. Nie jest jednak pewne, na ile układ dający gwarancje Ukrainie jest możliwy ani na ile byłby efektywny. Prawdopodobnie oznaczałby powrót do przeszłości, w której Polacy będą mieli do wykonania te same zadania domowe, co obecnie.
Niedobre dziedzictwo. Rewolucja kulturowa na Węgrzech
 Zmiana kierownictwa Uniwersytetu Sztuk Teatralnych i Filmowych w Budapeszcie to kolejny krok władz Węgier w stronę całkowitego podporządkowania sobie wszystkich uczelni, również artystycznych. To też następny etap węgierskiej rewolucji kulturowej.
Możliwość wyboru. Rozmowa o Polakach na Litwie
- Akcja Wyborcza Polaków na Litwie popełniała błąd, chcąc, aby spełnienie postulatów polskiej mniejszości było warunkiem dobrych relacji polsko-litewskich - powiedziała Ewelina Dobrowolska, minister sprawiedliwości Litwy, w wywiadzie dla czasopisma "Nowa Europa Wschodnia". Polka zasiadająca w rządzie w Wilnie mówi o relacjach między krajami i o stosunkach, między Litwinami i Polakami.
Europa śrubuje normy ekologiczne. To wyzwanie gospodarcze i mentalne
Litwa, Łotwa i Estonia w wielu obszarach zerwały z trudnym dziedzictwem Związku Radzieckiego. Jednym z elementów ich walki o niepodległość była niezależność energetyczna. Teraz, wraz ze wzrostem świadomości globalnej, przyszedł czas na transformację ekologiczną.
Niemiecka sztuka balansowania. Polityka Berlina wobec Białorusi i Ukrainy
Niemcy mają kluczowe znaczenie dla polityki Zachodu wobec Ukrainy i Białorusi. Mimo wpływów, Berlin jest tylko jednym z graczy. W centrum sieci powiązań, także gospodarczych, jest Rosja.
Podcast: Biznes z Rosją stanął ością. Niemcy zacisną zęby i dokończą gazociąg
Nord Stream tworzą dwa gazociągi łączące Niemcy i Rosję. Jeden od lat już funkcjonuje, a o drugi nadal toczy się walka. Dla jednych to symbol podziału Europy, a dla innych dowód realizmu Niemiec i realizacji własnych interesów gospodarczych.
Podcast: Niemcy szukają sposobu na Rosję. Pomysłów jest wiele, efektów mniej
Polityka Niemiec wobec Rosji ma wpływ nie tylko na te dwa kraje. Oddziałuje na całą Europę i nie tylko. W Berlinie ścierają się różne wizje i interesy. Nie brakuje też zmiennych i niewiadomych, takich jak koniec ery Angeli Merkel czy próba otrucia Aleksieja Nawalnego.
Podcast: Prezydent Biden to powrót do przewidywalności USA. Może próbować ocieplić relacje z Rosją
Joe Biden został 46 prezydentem USA. Jego prezydentura oznacza powrót "ludzi z ekipy Obamy". To profesjonaliści. Gen. Stróżyk podkreśla, że to dobra wiadomość dla Polski i NATO, choć zażyłość rządu z Trumpem będzie miała cenę.
OZE i atom, czyli transformacja energetyczna z polską specyfiką
Transformacja energetyczna będzie postępować niezależnie od rozwoju wypadków na świecie. Europejczycy chcą być w jej awangardzie, a Polska z całym regionem Europy Środkowo-Wschodniej może do niej dołączyć dodając własną specyfikę poprzez połączenie źródeł odnawialnych z atomem. Jej zielony potencjał może posłużyć do budowy partnerstwa z krajami Europy Wschodniej w zależności od tempa i skali zmian na jej terytorium.
Wschód. Nasza strata
- Uznawano – w sposób zresztą naturalny – że kto jak kto, ale Polacy muszą się znać na Wschodzie. Dziś to straciliśmy - mówi Aleksandr Kwaśniewski, były Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w rozmowie z Łukaszem Grzesiczakiem i Urszulą Pieczek.
Donelaitis to nasz litewski Konfucjusz
Z Gintarasaem Grajauskasem – poetą, dramatopisarzem i prozaikiem – o teatrze i poezji, zmianach cywilizacyjnych zachodzących w społeczeństwie litewskim, Małej Litwie oraz o twórczości i znaczeniu postaci Kristijonasa Donelaitisa dla kultury litewskiej rozmawia Nikodem Szczygłowski.
Szwecja się zbroi. Rosyjskie prowokacje kształtują politykę bezpieczeństwa kraju
Podejście Szwecji do bezpieczeństwa regionalnego jest dalekie od charakterystycznych dla europejskiej lewicy narracji o budowaniu dialogu, choć oficjalnie jej polityka bezpieczeństwa i zagraniczna działa pod hasłem "mocarstwa humanitarnego". Nie da się Szwecji zarzucić naiwności wobec otaczającego świata, szczególnie po 2014 r., gdy szwedzki MON przypomniał sobie o sąsiedztwie z Federacją Rosyjską.
Rosja i NATO zmierzają do cybernetycznej zimnej wojny. To zapowiedź chaosu
Rosja ma inicjatywę. Samo odpowiadanie na jej ataki nie zapewni cyberbezpieczeństwa. Konieczna jest ofensywa. To prowadzić może do eskalacji, wyścigu cyberzbrojeń przypominającego zimną wojnę, aż do punktu "wzajemnie zagwarantowanego chaosu". NATO musi być gotowe także na ataki z krajów dalekich od granic sojuszu.
Historią można pogłębiać podziały. Nie kłamstwa są tu najgroźniejsze
Historia często służy dezinformacji, która wzmacnia podziały wewnętrzne i między krajami. Państwa, które nie uporały się z problemami z przeszłości, są szczególnie podatne na takie manipulacje. Lekarstwem jest edukacja i debata nad własną przeszłością, zwłaszcza tą trudną.
Dezinformacja łamie prawa człowieka. Dotyczy to każdego
Dezinformacja utwierdza stereotypy. Umacnia uprzedzenia i napiętnuje całe grupy ludzi. Wpływa na też na decyzje pozbawiając dostępu do rzetelnej informacji. Żeby się bronić trzeba odpowiedzialnie posługiwać się informacją i  domagać się prawdy.
Podcast: Cyberbezpieczeństwo, to też walka z "praniem brudnych informacji"
Litwa, Łotwa i Estonia są na pierwszej linii frontu cybernetycznego. Wiarygodność NATO wymaga zapewnienie im bezpieczeństwa. To także nieocenione źródło doświadczeń dla wszystkich członków sojuszu, nawet jeżeli różnią się postrzeganiem zagrożenia ze strony Rosji.
Krytyczne i twórcze myślenie jest bronią. Chroni ludzi i społeczeństwa przed dezinformacją
Pruski system edukacji stworzono z myślą o masowej armii żołnierzy karnie wykonujących rozkazy. W dobie wojny informacyjnej to za mało. Teraz potrzebne jest myślenie twórcze i kreatywne. Przemek Staroń uważa, że nigdy nie jest za wcześnie, ani za późno, żeby się tego uczyć. Trzeba też zaufać nauce, jako gwarantowi rzetelności i wiarygodności.
Podcast: Biznes IT stwarza nowe możliwości i zagrożenia. Zakazy nie zastąpią rozsądku użytkowników
Rozwój technologii IT to wygoda, ale też ryzyko. Sieci 5G zwiększą dylematy stojące przed użytkownikami. Przede wszystkim trzeba pamiętać, że z sieci nic nie znika. Pytania o własną odpowiedzialność musi zadać sobie także biznes.
Wzloty i upadki Marszałka Twitto. O kontrowersyjnym premierze Słowenii Janezie Janšie
Spokojnym i stabilnym zakątkiem Europy, za jaki dotąd uchodziła Słowenia, wiosną wstrząsnęły protesty. Takiego wzburzenia ten kraj niemal nie widział od rozpadu Jugosławii. W tym kontekście najczęściej pada jedno nazwisko – Janez Janša.
Podcast: Kraje NATO, w tym Polska, są atakowane informacją. Wojsko musi nauczyć się z tym walczyć
Cele międzynarodowej rywalizacji się nie zmieniają. Nowe technologie zmieniają jednak metody walki. O tym jak służby wojskowe muszą się do tego dostosować mówi płk rez. Maciej Matysiak, były zastępca Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego.
Podcast: Internetowe "fejki" są coraz bardziej niebezpieczne. Każdy może paść ofiarą
Coraz trudniej wierzyć własnym oczom i uszom. "Fejki" towarzyszą wydarzeniom i zjawiskom budzącym zainteresowanie. To narzędzia w rękach państw, przestępców czy bezwzględnych konkurentów. Trudno je rozpoznać, a będzie gorzej. Maciej Gajek opowiada, jak z nimi walczyć.
Podcast: Gen. Różański - informacja może być skuteczniejsza niż pocisk
Informacja jest coraz ważniejszym elementem współczesnej wojny. Dezorganizuje wroga i bezpośrednio wpływa na postawy i poglądy ludzi. Gen. rez. Mirosław Różański uważa, że zarówno obywatele jak i organizacje międzynarodowe muszą być gotowe konfliktu hybrydowego. Wyznaczać "nowe reguły gry".
Europejczycy z kantonu Polska
Jerzy Giedroyc starał się wyciągnąć wnioski z najbardziej tragicznych doświadczeń historii Polski i Europy w XX wieku. W czasach rosnącego w siłę nacjonalizmu i autorytarnych tendencji filozofia "Kultury" znowu zyskała na aktualności.
(Od)czytania Larry’ego Wolffa po polsku. "Wynalezienie Europy Wschodniej"
Polskie wydanie książki Larry’ego Wolffa "Wynalezienie Europy Wschodniej. Mapa cywilizacji w dobie Oświecenia" pojawia się z opóźnieniem ponad ćwierć wieku w stosunku do wydania oryginału. Rzecz to godna ubolewania. Warto zwrócić uwagę, że książka znacznie wcześniej ukazała się w Rosji (2003), a także na Ukrainie (2009). Z drugiej jednak strony opóźnienie ma zaletę, pozwala bowiem jeszcze wyraźniej dostrzec aktualność pracy znanego nowojorskiego historyka.
Słowenia, kraj skandalicznie nieznany
Gdyby kiedyś powstał ranking najbardziej niedocenionych państw Europy, Słowenia zdecydowanie mogłaby powalczyć w nim o palmę pierwszeństwa. Sami Słoweńcy nigdy nie bili się o miejsce w świadomości Europejczyków. W zasadzie nigdy nie byli skorzy do bitki, a pomniki najchętniej stawiają poetom.
"Wolność słoneczna". Głębsza pamięć i powrót do źródeł europejskiej kultury
"Pod pozorem natywnej serwuje się turystom jej bliskowschodnią wersję i kawę po turecku" zauważa Jacek Hajduk. W swojej książce podejmuje próbę przybliżenia zapomnianego DNA Starego Kontynentu. Autor szuka głębi w powierzchowności XXI wieku, w percepcji kultury wydającą się być tylko trudniejszą wersją turystyki.
Podcast: Donald Trump zmienił NATO. Sojusz "wydoroślał" i musi podejmować decyzje
Prezydent USA wpływa na funkcjonowanie NATO. Na swój, "kowbojski" sposób robił to Donald Trump. Joe Biden ma inne podejście. Sojusz zmienia się też w zależności od wyzwań i teraz musi zdecydować, czy skupić się na wschodzie, czy na południu. Gen. Jarosław Stróżyk uważa, że nadszedł czas ofensywy - zwłaszcza w cyberprzestrzeni.
W Wilnie triumfuje umiarkowanie. Rezultatem jest klęska wyborcza Polaków na Litwie
Przed wyborami Litwinów straszona "polskim scenariuszem". W głosowaniu zakończonym 25 października postawili na liberałów. Porażkę poniosła Akcja Wyborcza Polaków na Litwie. Zaważyło odwrócenie się od spraw mniejszości oraz gesty sympatii wobec Kremla i Mińska.
Fiński awanturnik na froncie polsko-bolszewickim
Podczas wojny 1920 r. do Warszawy ściągały rzesze ochotników z niemal całego obszaru dawnej carskiej Rosji: ideowi antykomuniści, kondotierzy i zwykli awanturnicy. Jednym z takich poszukiwaczy przygód był dwudziestoletni Fin.
Mordercze ballady w mieście duchów
Przez Nich, idiotów rządzących tysiącami mądrych, miasto jest jak wykastrowane, a jego symbolem stała się falliczna wieża zamku, "wynurzająca się z obrośniętych zboczy", "phallos Wilna" świadczący o jego bezsilności. W recenzji książki Wileński Poker Ricardasa Gavelisa, Wojciech Szot stwierdza, że autor "atakuje" nie tylko ludzi, ale i literaturę, a może bardziej ludzi literatury, gdyż w nią akurat zdaje się wierzyć.
Rosja podsyca niepokoje. Białoruś dołączyła do listy sporów
Rosja rywalizuje o wpływy z Zachodem. Białoruś dołączyła do obszarów, gdzie toczy się ta walka. Odpowiedzią UE jest wspieranie opozycji demokratycznej, czy to w Mińsku czy na Bałkanach. Nawet koronawirus stał się narzędziem w tej grze. Z Andriusem Kubiliusem o sporze między Rosją a Zachodem rozmawiają Adam Balcer i Adam Reichardt
Esej: Rozważania o Polsce
Wiosną sześćdziesiątego ósmego roku byłem w Krakowie. Protesty, które w styczniu wybuchły w Warszawie po zakazie „Dziadów” Mickiewicza w Teatrze Narodowym, na wiosnę przerzuciły się także do Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Rzecz się miała przed Praską wiosną i był to rodzaj szoku dla całego bloku sowieckiego. W Warszawie demonstracje miały jeszcze charakter „nacjonalistyczny”, w Krakowie natomiast doszły dodatkowo żądania autonomii uniwersytetu oraz wolności demokratycznych. Aczkolwiek również byliśmy poniekąd z kraju komunistycznego, a jednak my – studenci ze Słowenii – mimo wszystko byliśmy tutaj trochę jak z innego świata. Socjalizm jugosłowiański właśnie był w swojej liberalnej fazie, siermiężne lata już dawno minęły, o procesach powojennych oraz pobiciach i represjach im towarzyszącym z kolei nie wiedzieliśmy wówczas zgoła nic.