Nowa Europa Wschodnia (logo/link)

Jedwabny Szlak, cały dział

Wybory parlamentarne w Libanie. Ratunek czy gwóźdź do trumny tego państwa?
Liban po ostatnich wyborach parlamentarnych w 2018 roku znalazł się na skraju bankructwa i upadku. Trzykrotna zmiana premiera, jedna rewolucja, pandemia koronawirusa i wreszcie dramat tego państwa dopełniło zniszczenie stolicy w wyniku gigantycznej eksplozji w porcie. Czy teraz jest szansa by w końcu przełamać monopol skorumpowanych, tradycyjnych elit politycznych, które doprowadziły Liban do ruiny?
Afganistan. Kolejne zamachy na szyitów. Hazarowie symbolizują wszystko, czego fundamentaliści nienawidzą
Od przejęcia władzy przez talibów w Afganistanie mnożą się zamachy na Hazarów. Politycy i działacze tej mniejszości bezskutecznie apelują do świata o powstrzymanie ludobójstwa.
Szohimardon. Niedostępny raj w cieniu konfliktu o granice
Ministerstwo Turystyki Kirgistanu rozważa, co zrobić w sprawie enklawy Szohimardon. To uzbecka oaza pośród gór na południu Kirgistanu. Alpinistom zagradza drogę w wysokie góry, a miejscową ludność skazuje na gospodarczą wegetację. Czy w tym roku będzie przejezdna?
Talibowie zakazują szkół dla nastolatek. Dla Afgańczyków to narodowa tragedia
O nic afgańskie społeczeństwo nie ma takiego żalu do talibów, jak o zamkniecie szkół dla dziewcząt. Decyzja w tej sprawie zapadła w dniu, w którym miały uroczyście wrócić do nauki. Dla wielu szansą na edukację będą tajne szkoły w Afganistanie
Odcięci od świata
Górski Badachszan we wschodnim Tadżykistanie jest jednym z najbardziej odciętych regionów na świecie. Odkąd w listopadzie zeszłego roku rząd w Duszanbe odłączył go od internetu, docierają z niego szczątkowe informacje. Wiadomo jednak, że sytuacja jest bardzo napięta.
Obrotna Niemka w roli białobrodego starca. Jak działają kirgiskie trybunały lokalnych autorytetów
Po jednej kontrowersyjnej decyzji w Kirgistanie rozpętała się dyskusja nad rolą sądów aksakałów, czyli lokalnych trybunałów, w których zasiadają wioskowe autorytety.
Igrzyska olimpijskie przypomniały o Ujgurach. Ta długa historia ma bolesny epilog
Gdy trwają XXIV Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Pekinie, warto sięgnąć po książkę, która kreśli pasjonujący obraz kształtowania się intensywnie prześladowanej w Chinach mniejszości narodowej – Ujgurów. Z ich emblematami narodowymi na pekińskiej skoczni pojawił się najlepszy turecki skoczek narciarski Fatih Arda İpcioğlu.
W Kazachstanie wiele zmieniają, żeby wszystko zostało po staremu
Jeśli jakość życia zwykłych obywateli nie zacznie się podnosić proporcjonalnie do rosnącego bogactwa, w jakie opływa kazachska elita, możemy się spodziewać kolejnych protestów.
Tadżykowie wolą milczeć. Wiele tabu dotyczy kobiet
W Tadżykistanie jest wiele tematów tabu. Lola Ulugova, organizatorka wystaw i festiwali artystycznych, fundraiserka i koordynatorka projektów kulturalnych, a od niedawna także autorka filmów dokumentalnych, opowiada o nich Katarzynie Rodackiej.
Kazachstan w ogniu
Czwartego dnia kazachskich protestów, które wybuchły 2 stycznia na zachodzie kraju w związku z podwyżką cen gazu, demonstrujący wdarli się do siedziby władz miasta Ałmaty, dawnej stolicy kraju. Budynek zapłonął.
Kazachowie wychodzą na ulice. W ZSRR krwawo stłumiono ich protesty
W Kazachstanie trwają wielkie protesty. Rząd ogłosił częściowy stan wyjątkowy. Demonstracje i zamieszki wybuchły niemal równo 35 lat po tym, jak w Kazachstanie odbyła się pierwsza wielka demonstracja w historii ZSRR. Jej uczestnicy protestowali przeciwko decyzjom kadrowym partii komunistycznej i skandowali: „Niech żyją Kazachowie!”. Protesty spacyfikowano, a zwykli ludzie ciągle mają wrażenie, że to nie jest kraj dla Kazachów i dlatego znowu wychodzą na ulice.
Sąsiedzi układają się z talibami. Na Afganistanie można zarabiać
Polityka krajów Azji Środkowej w stosunku do nowego afgańskiego rządu w dużej mierze zależy od ich interesów gospodarczych. O pluralizm polityczny i prawa kobiet upominają się głównie ci, którzy i tak nie mają czego talibom sprzedać.
Do poczytania: Rodzina, która stworzyła nowoczesny Afganistan
Nazywali króla kafirem, czyli niewiernym, który znieważył cnotę muzułmańskich kobiet, obraził dogmaty islamu i tym samym porwał się na wartości będące podstawą afgańskiego porządku społecznego.
Czwartek w Bejrucie. Powtórka z libańskiej wojny domowej?
14 października w Bejrucie doszło do strzelaniny. Od lat wojny domowej nie widziano na dachach snajperów. Komu mogło zależeć na sprowokowaniu konfliktu między chrześcijańskimi Siłami Libańskimi a muzułmańskim Hezbollahem?
Podziemny świat tatuażu
Tatuaż na całym świecie coraz bardziej zyskuje na popularności. Przez lata kojarzył się negatywnie, jednak dzisiaj jest postrzegany bardziej jako rodzaj sztuki, a studia prowadzą zapisy czasem nawet z wielomiesięcznym wyprzedzeniem. Sasan Ghods, tatuażysta z Teheranu, wyjaśnia, jak to wygląda w Iranie. Rozmawia Katarzyna Rodacka.
„Wolę umrzeć, niż tam wylądować”. Nowy obóz dla uchodźców na wyspie Samos przypomina więzienie
We wrześniu mieszkańcy obozu dla uchodźców na greckiej wyspie Samos trafili do nowego ośrodka. Brakuje informacji o tym, jak długo będą tam czekać na decyzję o przyznaniu statusu uchodźcy, i co w rzeczywistości oznacza obóz „zamknięty i kontrolowany”.
Podcast: Tajemnica jest ważna dla służb izraelskich. Dziennikarze mają sposoby na omijanie cenzury
Izrael lubi chwalić się sukcesami służb i wojska, ale nie wszystko można pokazać. Szczególnie chronione są niektóre twarze. Z kolei dziennikarze starają się ujawniać możliwie jak najwięcej. To wieczna rywalizacja, między prasą a cenzurą. Doświadczeni reporterzy mają sposoby na omijanie reguł, ale istnieją granice, których nie przekroczą.
Podcast: Izraelczycy są mają dość pandemii. Akceptują trzecie szczepienia i maseczki
W Izraelu powszechnie podawana jest trzecia dawka szczepionki przeciwko Covid-19. Pracownicy sektora publicznego muszą się zaszczepić. Nawet, jeżeli nie do końca ufają władzy, Izraelczycy szczepią się i noszą maseczki, bo mają dość pandemii. Chcą wrócić do normalnego życia i czują odpowiedzialność za społeczeństwo.
Podcast: Iran i Izrael toczą tajną wojnę. Mit Mosadu też jest tu bronią
Satelitarne zdjęcia uszkodzonego, tajnego ośrodka w Iranie przypominają o toczącej się, tajnej wojnie z Izraelem. Wiadomo tyle, ile "wycieknie" na światło dzienne. Ale czy na pewno wiadomo? Tajemnica i celowo budowane mity też są narzędziami w tym konflikcie. Jednym z nich jest wizerunek niemal niepokonanego Mosadu.
Podcast: Sukces izraelskich specjalsów to ból Palestyńczyków. Cykl przemocy nie ma końca
Izraelscy żołnierze weszli do kilku wiosek na Zachodnim Brzegu Jordanu. Wcześniej miejsca te spenetrował wywiad i podający się za Arabów żołnierze jednostki specjalnej Duwdewan. Wybuchły starcia. Zginęło 5 Palestyńczyków. Izrael chwali się sukcesem operacji, która w praktyce zmienia niewiele.
Podcast: Talibowie wygrali. Kraje Azji Środkowej nie są pewne, co z tym zrobić
Mija miesiąc od momentu, kiedy talibowie zajęli Kabul, stolicę Afganistanu. Wielu ludzi związanych z upadającym państwem, w tym żołnierzy i policjantów, uciekło do krajów sąsiednich. Jednak niektóre byłe radzieckie republiki Azji Środkowej dotąd nie zdecydowały ostatecznie, jaką politykę prowadzić wobec nowych władz. O tych rozterkach opowiada Ludwika Włodek.
Talibowie nie reprezentują Afgańczyków
Upadek Kabulu to symboliczny początek końca amerykańskiej dominacji w świecie. Nie znaczy to jednak, że wraz z nim skończyły się obce ingerencje w wewnętrzne sprawy Afganistanu.
Rosjanie i talibowie 2.0. Porażka Waszyngtonu wywołuje uśmiech satysfakcji w Moskwie
Nic nie daje Moskwie większej satysfakcji niż upokarzająca ewakuacja Amerykanów z Kabulu. Własne wojska musiała wycofać stamtąd 32 lata temu. Przez ten czas odrobiła lekcje, pozostaje więc w afgańskiej grze.
Liban pogrążył się w ciemności
Na kilka dni przed pierwszą rocznicą tragicznego wybuchu w Bejrucie Liban znalazł się na krawędzi wojny domowej. Przyczyną nie jest chęć rozliczenia winnych zeszłorocznej tragedii, ale waśnie rodowe i podziały religijne.
Upadek Kabulu. Afgańczycy nie wybrali sobie rządów talibów
– Nie wiem, co będzie. Jesteśmy w niebezpieczeństwie, zabiją nas. – Ta wiadomość od Razika obudziła mnie wczoraj, rankiem 15 sierpnia. Wiedziałam, że Talibowie są blisko Kabulu. Poprzedniego dnia padło położone na północy Mazar-i Szarif. Potem poddał się bez walki Dżalalabad. Wszyscy spodziewali się, że niebawem talibowie zajmą stolicę. Niewielu jednak liczyło się z tym, że stanie się to tak szybko.
Podcast: Libańczycy przeżywają dramatyczny kryzys. Można wyobrazić sobie taką sytuację w Polsce
Euro po 50 złotych, brak paliwa i prądu, miliony uchodźców z Niemiec czy dziesiątki ofiar walk w Warszawie. Tak wyglądałaby Polska, gdyby nad Wisłą działo się to co w Libanie. To jeszcze nie są wszystkie elementy dramatu, z którym muszą mierzyć się Libańczycy. W rezultacie ich państwo stało się krajem "trwale upadłym." Fasadą, za którą ukrywa się plątanina wewnętrznych i zewnętrznych interesów bez wielkiej nadziei na rozwiązanie.
Talibowie wracają na granice. Sąsiedzi Afganistanu znowu spoglądają ku Rosji
Sąsiedzi Afganistanu z niepokojem obserwują próżnię bezpieczeństwa, jaka powstała po wycofaniu się z niego Amerykanów. Szczególnie odczuwalna jest ona w Azji Centralnej, której zewnętrzną stabilność od lat gwarantuje Rosja. W obliczu postępującej ofensywy talibów Kreml staje przed koniecznością interwencji.
Złoto Kumtoru. Jak Kirgistan i kanadyjska firma spierają się o kontrolę nad kopalnią
Awantura o położoną w górach Tien-Szan kopalnię złota Kumtor wstrząsa całym Kirgistanem i zatacza coraz szersze kręgi. Sprawą zajmuje się już nie tylko kirgiski prezydent, parlament i sądy, lecz także sądy w Ameryce i międzynarodowy trybunał arbitrażowy.
Podcast: Chiny zarządzają informacją o Covid-19. Robią to skuteczne na użytek własny i zewnętrzny
Pekinowi udało się odsunąć od siebie odium odpowiedzialności za pandemię. Świat walczy z Covid-19 nie szukając winnych. Marek Gładysz, ekspert Stratpoints, mówi też o przeświadczeniu Chińczyków, że nikt inny równie dobrze z chorobą sobie nie radzi. Władze nie tylko uspokajają nastroje wewnątrz kraju, ale też wykorzystują koronawirus w walce z jedynym, realnym rywalem, którym są Stany Zjednoczone.
Podcast: Chiny i Rosja znowu zadekretowały przyjaźń. Nie jest to jednak związek równych partnerów
Prezydenci Rosji Władimir Putin i Chin Xi Jinping ogłosili, że traktat o przyjaźni i współpracy między obydwoma państwami zostanie przedłużony. Oznacza to kontynuację współpracy między Moskwą i Pekinem także na arenie międzynarodowej.
Tłumacz na celowniku. Dawni sojusznicy porzucili go w Afganistanie
Z Abdulem Wahidem Sadatem, obywatelem Afganistanu, który pracował jako tłumacz dla niemieckiej armii podczas jej pobytu na terenie Afganistanu, rozmawia Katarzyna Rodacka.
Pies bohater, aresztowani pasterze i odesłany samolot, czyli tadżycko-kirgiski spór o granicę
Stosunki między Tadżykistanem a Kirgistanem jeszcze nigdy nie były tak złe. Konflikt terytorialny między nimi – tak stary jak ich niepodległość – znacznie się nasilił. Sama delimitacja granicy nie rozwiąże jednak problemu, póki służby obu państw nie zaczną traktować mieszkańców z szacunkiem.
Granica do przekroczenia. Coraz więcej Azerów w Iranie trudni się przemytem ludzi
Rosnąca liczba mieszkańców Azerbejdżanu Zachodniego pracuje dla przemytników ludzi. W regionie oddalonym o tysiąc kilometrów od Teheranu nie ma pracy. Są góry i bieda.
Byle nie Afganistan. Długa droga migrantów na ateński plac Victoria
Plac Victoria mógłby być symbolem upadku człowieczeństwa. Ateńczycy przechodzą nim, ale nie wchodzą w interakcje ze śpiącymi tam rodzinami, głównie z Afganistanu. „Dlaczego nie przeniosą się do obozów utrzymywanych przez rząd i UE?” – zastanawiają się Grecy. A oni już tam byli. I nie chcą wracać.
Kabul wchodzi na wybieg. Praca modelki w Afganistanie jest niezwykłym wyzwaniem
Choć w czołówce miast wskazujących kierunek rozwoju najnowszych trendów w modzie nie ma Kabulu, to Afganistan także powoli tworzy własny rynek modelingu. I mimo że towarzyszy temu spora doza krytyki ze strony społeczeństwa, to osoby pracujące w branży modowej widzą w tym ożywieniu kroki w stronę działań na rzecz pokoju.
Spory zamiecione pod dywan nie wygasają. Historia Izraelczyków i Palestyńczyków jest tego bolesnym przykładem
Izraelczycy i Palestyńczycy znowu ze sobą walczą. Są dziesiątki zabitych i setki rannych. Jednak tylko pozornie jest to kolejna odsłona jednego konfliktu. Kryją się za nią wydarzenia z początków państwa żydowskiego, dekady zaniedbań oraz polityczne machinacje. Poszczególne elementy oddziałują na siebie, ale stanowią oddzielne rozdziały tej burzliwej, a niekiedy krwawej opowieści.
(...) Tu miał być film irański. Cenzura nie jest jedynym problemem
Kinematografia irańska od lat jest obecna na ekranach światowych kin. Najbardziej rozpoznawalne są dzieła reżysera Asghara Farhadiego, który dwukrotnie otrzymał Oscara. Przed potencjałem filmowym Irańczyków stoi jednak szereg przeszkód, które każdy twórca musi pokonać. Jedną z nich jest cenzura.
Europejczycy unikają słowa "deportacja". Jest złe, choć rzeczywistość jest jeszcze gorsza
W drodze z Afganistanu uchodźcy przeszli piekło. Europa ich jednak nie chciała, albo się w niej nie odnaleźli. Po kilkumiesięcznej przerwie spowodowanej epidemią koronawirusa, w grudniu 2020 r. państwa europejskie wznowiły deportacje do Afganistanu. Jagoda Grondecka rozmawiała z ludźmi, którzy wrócili do Afganistanu. Często do sytuacji gorszej niż ta, przed którą uciekali.
Głos kobiet znowu słabnie. Widmo fundamentalizmu krąży nad Afganistanem
W nękanym od kilkudziesięciu lat wojną kraju wszyscy chcą pokoju, ale zainicjowany przez Amerykanów tak zwany proces pokojowy jest raczej źródłem obaw niż nadziei. Szczególnie wśród kobiet.
Afgański król rock and rolla
W latach 60. ubiegłego stulecia na afgańskiej scenie muzycznej królował Ahmad Zahir – gwiazda rock and rolla i bożyszcze młodych. Z Hilmandem Dehsabzim, researcherem oraz współproducentem powstającego właśnie filmu dokumentalnego o Ahmadzie Zahirze, rozmawia Katarzyna Rodacka.
"By rok nie minął na kłótniach." W Nou Ruz, perski Nowy Rok, warto być miłym
21 marca dzień zrówna się z nocą i nadejdzie perski Nowy Rok. Święto, które dzisiejsi fundamentaliści islamscy potępiają, a abbasydzcy kalifowie obchodzili jako państwowe. W tym roku Nou Ruz Ludwika Włodek spędza w Afganistanie, skąd opowiada o sile kultury perskiej wykraczającej daleko poza granice dzisiejszego Iranu.
Fotoreportaż: Terror dnia powszedniego
W Afganistanie od ponad 40 lat trwa wojna. Nie tak dawno rząd afgański rozpoczął rozmowy pokojowe z Talibami. Jednak to nie jedyni bojownicy, którzy od dekad dewastują kraj.
"Pisałem bez autocenzury. Historii Holokaustu nie można upiększyć"
- W Izraelu nikt nie rozdzierał szat, rozpaczając na tym, co Sarid narobił - podkreśla Yishai Sarid, autor powieści Potwór pamięci, która pokazuje brutalny, czasem niszczycielski, wymiar zorganizowanej pamięci o Holokauście. Autor mówi o Żydach, Polakach i o stawianiu czoła koszmarom z przeszłości.
Kabul patrzy w przyszłość. Mimo wszystko
Kabul to miasto pełne zgiełku, nieprzyjazne pieszym, rozwijające się w błyskawicznym tempie, ale bez żadnej strategii. Współpraca między firmą Sasaki a rządem afgańskim doprowadziła jednak do stworzenia długoterminowego planu zagospodarowania przestrzennego stolicy. Z Dennisem Pieprzem, głównym architektem i urbanistą pracującym przy tym projekcie, rozmawia Katarzyna Rodacka.
Niedźwiedź i smok w czasach zarazy. Jak pandemia wpływa na wzajemne relacje potęg
Koronawirus osłabił Stany Zjednoczone, dotknął południe Europy, wznowił walki o Górski Karabach i wywołał przewrót w Kirgistanie. Na specyficzny związek Rosji i Chin znacząco jednak nie wpłynął, uderzając jedynie w jego najsłabsze ogniwo: relacje międzyludzkie.
Afgańczycy zwyczajnie mają dość. Talibowie czują zwycięstwo
Talibowie wiedzą, że czas gra na ich korzyść. Prezydent USA Donald Trump przyznał, że gdy tylko zagraniczne wojska opuszczą Afganistan, istnieje duża szansa na przejęcie przez nich władzy w kraju. Tymczasem dla większości Afgańczyków życie stało się po prostu cierpieniem.
Chiński smok w Europie Środkowo-Wschodniej w czasach koronawirusa
Wzrost wpływów i zaangażowania Chin w Europie Środkowo-Wschodniej postępuje systematycznie od kilkunastu lat i wynika ze zdecydowanego wzrostu potencjału Państwa Środka. Pandemia COVID-19 jest kolejnym z kryzysów, który może dać Pekinowi szansę na wzmocnienie swojej pozycji w skali globu oraz na trwałe zakotwiczenie w regionie.