new.org.pl

"Teraz ziemia jest pusta, cicha i blada, jak martwa". Śmierć była tu codziennością [FRAGMENT KSIĄŻKI]

Przepełniona brutalnością, stratą i rozpaczą, opowieść odsłania realia codzienności mieszkańców, którzy zmagali się z biedą, terrorem i beznadzieją. Śmierć, głód i represje towarzyszyły każdemu dniu, a zioła, dawniej symbolizujące życie, dziś już nie rosną, tak jak nadzieja na lepszą przyszłość.

Międzymorze

Ihar Melnikau

Japonia szukała sojuszników przeciw ZSRR. Białorusini mieli pomóc rozbić imperium

W okresie międzywojennym intensywnie rozwijała się współpraca służb wywiadowczych II Rzeczypospolitej i Japonii. Wynikało to z faktu, że oba państwa miały wspólnego, niebezpiecznego sąsiada – Związek Sowiecki. Zarówno w Warszawie, jak i w Tokio zdawano sobie sprawę, że oba państwa prędzej czy później mogą zostać wciągnięte w działania wojenne przeciwko ZSRR, do czego należy się odpowiednio przygotować. W tym kontekście zarówno Polska, jak i Japonia stawiały na wykorzystanie antysowieckich nastrojów wśród przedstawicieli grup etnicznych zamieszkujących Związek Sowiecki, w tym Białorusinów.

Jedwabny Szlak

Klaudia Khan

Morele pozwalały przeżyć w księstwie Hunzy. Nieufnie potraktowano tam polskiego badacza

Górskie księstwo Hunzy, aż do 1978 roku tak izolowane, że na przednówku jego mieszkańcy regularnie cierpieli głód, zawsze przyciągało uwagę podróżników. Jedni byli brani za agentów carskiej Rosji, inni próbowali zaszczepiać jego mieszkańców przed komunizmem.

Robotyzacja

Andrzej Zaręba

PODCASTY

Jarosław Kociszewski

Magazyn: Szaleństwo

Patrząc na świat, czy ten tuż za oknem, czy dalej, za granicą czy oceanem, mam wrażenie, że nie tak miało być. Na myśl ciśnie się piosenka Leszka Wójtowicza Czy to ja zwariowałem, czy świat oszalał. Stąd też wziął się tytuł siódmego numeru magazynu „NEW online” oraz prośba do autorów i autorek artykułów o odbudowanie nici porozumienia z wymykającą się nam rzeczywistością lub przynajmniej o uporządkowanie tego coraz bardziej skomplikowanego związku.

Międzymorze

Tomasz Otocki

Drony odstraszyły turystów od Łatgalii. Region walczy o uratowanie sezonu

W pierwszej połowie maja na teren wschodniej Łotwy wleciały ukraińskie drony, które zrobiły sporo zamieszania. Wiele mediów posuwało się nawet do interpretacji, że obaliły one centrowy rząd premierki Eviki Siliņi. Kryzys dronowy zbiegł się z przygotowaniami do wakacyjnego wypoczynku. Pod koniec maja łotewski portal LSM poinformował, że w hotelach i pensjonatach anulowano nawet 60% rezerwacji. Czy Łatgalia podniesie się po uderzeniu w lokalny przemysł turystyczny?

Międzymorze

Karolis Kaupinis

Imperium nie znika wraz z granicami. Kolonia wciąż nosi je w sobie

„Metropolia stara się podkreślić w historii kolonii, że jej istnienie bez właściciela jest pewnego rodzaju anomalią. Intensywnie przekonuje, że kolonia bez metropolii nigdy nie istniała, zmieniały się tylko jej metropolie, a jeśli nawet istniała, to była to jakaś inna struktura, z którą kolonia nie ma nic wspólnego. Jeśli kolonia ma historię, w której metropolia przez dłuższy czas nie pełni roli metropolii, wówczas metropolia podejmuje wysiłki, aby przepisać historię tak, aby nie była już historią kolonii. Bez metropolii kolonia nigdy nie istniała politycznie. Bez metropolii kolonia jest tylko plemieniem lub zwierzęciem – potrzebuje gospodarza. Głos polityczny kolonii metropolia najczęściej nazywa szczekaniem” – pisze w swoim eseju, oryginalnie wygłoszonym podczas 8. Forum w Nidzie we wrześniu 2025 roku litewski reżyser i scenarzysta Karolis Kaupinis.

Międzymorze

Wojciech Pokora

Białoruś Wasila Bykaua to Białoruś, która jest także w naszym interesie

W swojej prozie Bykau nigdy nie stawia się w pozycji autorytetu. Jego ulubionym słowem jest „chyba”. Autor zawsze zachowuje jakieś pole niepewności. Rzeczywistość nie jest dla niego czarno-biała, Bykau dostrzega niuanse, jak ktoś, kto nigdy nie chce widzieć samego siebie w roli arbitra, kogoś, kto wszystko wie najlepiej – mówi Joanna Bernatowicz, tłumaczka twórczości najważniejszego białoruskiego pisarza XX wieku w rozmowie z Wojciechem Pokorą.

Międzymorze

Rusłana Martseniuk

Wojna może ucichnąć na lata. To nie znaczy, że naprawdę się skończyła

Kiedy kończy się wojna? Czy wtedy, gdy na granicy milkną działa, czy wtedy, gdy strony kładą na stół podpisany dokument? W ostatnich latach wiele razy słyszeliśmy, że „pokój jest blisko” – i wiele razy okazywało się, że to była tylko przerwa między kolejnymi ofensywami.

Jedwabny Szlak

Jakub Gajda

Zachód próbuje osłabić Iran militarnie. Kultura męczeństwa pomaga mu przetrwać

Zachodni obserwator postrzega śmierć lidera jako stratę potencjału państwa. Irańczyk bardzo często widzi w niej narodziny kolejnego symbolu męczeństwa. Zachód liczy generałów, drony, rakiety i samoloty. Irańskie społeczeństwo liczy męczenników. Dopóki nie zrozumiemy tej różnicy, każda analiza dotycząca rzeczywistości Iranu będzie po prostu niepełna.

Jedwabny Szlak

Patryk Kulpok

Rosja obiecuje pieniądze i paszporty. Cudzoziemców wysyła na śmierć

Rosja coraz szerzej sięga po najemników i kontraktowych żołnierzy z Azji: od Chin, przez Azję Centralną, po Nepal, Indie, Sri Lankę i Filipiny. Jednych kuszą pieniądze, paszport i obietnica pracy. Innych do podpisania kontraktu popychają groźby deportacji, więzienie, długi albo oszustwo. W efekcie wojna Moskwy staje się dla tysięcy migrantów śmiertelnym przedłużeniem rynku taniej siły roboczej.

Międzymorze

Abliakim Ilmij

"Dom był tak samo pusty jak nasz, psia buda." Wspomnienia o głodzie z dziennika Siundius

Głód, samotność i rozpacz w obliczu ludzkiej obojętności – wstrząsające wspomnienia dwunastoletniej dziewczynki z lat wielkiego głodu na Krymie rozdzierają serce. Abliakim Ilmij w swoim poruszającym dziele maluje obraz zniszczonej wioski, gdzie głód zmienia ludzi w drapieżników, a nadzieja staje się luksusem.