new.org.pl

Eddie Rosner rozkochał w jazzie II Rzeczpospolitą i sowiecką Białoruś. Gułag przerwał karierę „białego Armstronga”

Słyszałem to nazwisko wiele razy, ale nie zwracałem na nie szczególnej uwagi, dopóki w rozmowie ze słynnym polskim kompozytorem, Henrykiem Kuźniakiem, nie pojawił się wątek historii polskiego jazzu. I wtedy przypomniałem sobie o Eddiem Rosnerze, i to w kontekście nie tylko polskim, ale i białoruskim. Jego trudna biografia stanowi świadectwo tego, jak silnie historia splata losy Białorusi i Polski.

Transatlantyk

Wojciech Lieder

Współpraca z krajami nordyckimi to szansa i wyzwanie. Tu pojawia się miejsce dla Polski

Bałtyk staje się wspólnym polem gry Polski i krajów nordyckich. Północ wnosi technologie, innowacje i model obrony totalnej; Polska – skalę rynku, produkcję i rosnący potencjał militarny. Tekst pokazuje, jak z tej układanki zbudować trwałe partnerstwo: od offshore i cyfryzacji, przez wspólne łańcuchy dostaw, po trzy filary bezpieczeństwa – silną armię, odporną gospodarkę i zmotywowane społeczeństwo.

Międzymorze

Jakub Pieńkowski

Rumen Radew wraca do gry. Bułgarzy kończą polityczny klincz

Rumen Radew – do niedawna prezydent kraju – wkracza do bułgarskiego Zgromadzenia Narodowego na czele nowej lewicowo-konserwatywnej koalicji Postępowa Bułgaria. Jej zdecydowane zwycięstwo w kwietniowych wyborach przełamuje bowiem stan politycznego zawieszenia, w którym Bułgarzy żyli przez pięć ostatnich lat. Ich państwo znajdowało się w kryzysie, z którego nie mogło się wydostać, a który tylko się pogłębiał wraz z kolejnymi – łącznie siedmioma – przedterminowymi wyborami parlamentarnymi.

Wśród swoich

Andrzej Zaręba

PODCASTY

Jarosław Kociszewski

NEWs: Zmiana władzy na Węgrzech. Nadzieje i pułapki

Po 16 latach rządów Viktora Orbána władza na Węgrzech przechodzi w ręce Petera Magyara i partii TISZA. Czy to rzeczywisty demontaż nieliberalnego systemu, czy tylko zmiana frontmana? Dominik Hejj wyjaśnia przyczyny wyborczej porażki Fideszu i znaczenie mobilizacji młodych wyborców. Otwarte pozostaje kluczowe pytanie o głębokość zmiany w państwie, które przez lata było symbolem władzy „zabetonowanej”.

Międzymorze

Drago Jančar, przekład Nikodem Szczygłowski

Między idyllą a ruiną. Miasto, które śpiewało i płonęło

Podczas gdy Słowenia próbowała odnaleźć się w trybie niemal normalnego życia, a w Zagrzebiu ten dramat oglądano na ekranach telewizorów w mieszkaniach lub przy porannej kawie pośród malowniczego zgiełku miasta, w Vukovarze, jak pisał Glavašević, rozgrywały się sceny pełne krwi, śmierci i dewastacji. A pośród nich młody, wrażliwy pisarz, liryk, wyjawiał: „Wiele gestów, pojedynczych słów i znaków, których jeszcze wczoraj używaliśmy zbyt delikatnie, teraz, w wirze śmierci, stało się wyraźniejszych”. Jakby wiedział, że zapisuje swe ostatnie w życiu przeczucia.

Międzymorze

Rusłana Martseniuk

Polska otworzyła granice dla Ukraińców. Region, z którego uciekano, stał się schronieniem

Europa Środkowo-Wschodnia po raz pierwszy od dekad stała się regionem przyjmującym uchodźców, a nie wysyłającym własnych obywateli na emigrację. Wojna w Ukrainie ujawniła jednak nie tylko ogromną skalę solidarności, lecz także powrót starych mechanizmów kontroli granic, selektywnej pamięci i procedur odziedziczonych po XX wieku.

Ukraina

Lesia Bidochko

Drony zmieniły wojnę w Ukrainie. Europa zaczyna wyciągać z tego lekcje

Produkcja ukraińskich dronów FPV wzrosła w przybliżeniu tysiąckrotnie między 2022 a 2025 rokiem, znacznie wyprzedzając Rosję w przeliczeniu na mieszkańca. Napędzany zdecentralizowanym „keynesizmem dronowym”, model ten okazał się bardziej elastyczny niż tradycyjna mobilizacja skoncentrowana na dużych platformach. Jednocześnie pojawiły się ryzyka strukturalne: zmienny popyt, zależność od chińskich łańcuchów dostaw oraz poważny odpływ talentów. Dla Europy kluczową lekcją jest wartość zdecentralizowanej produkcji, szybkich cykli zamówień oraz selektywnej suwerenności technologicznej – przy integracji Ukrainy jako aktywnego partnera, a nie peryferyjnego dostawcy.

Ukraina

Anna Jawdosiuk-Małek

Co czytać w ciemnych czasach? O wojennej literaturze ukraińskiej w polskich przekładach

Co robić w ciemnych czasach długiej wojny? Czytać. Nie po to, by uciec od rzeczywistości, lecz by ją unieść. Wojenna literatura ukraińska – pisana przez żołnierki, żołnierzy, reporterki i poetów – nie daje prostych odpowiedzi ani pocieszenia na skróty. Daje coś ważniejszego: język dla bólu, wyobraźnię dla nadziei i światło, które nie oślepia, ale pozwala przetrwać.

Ukraina

Mykola Bielieskov

Presja na Kijów rośnie. Ukraina nie może oddać Donbasu

W miarę rozwoju zainicjowanego przez Donalda Trumpa procesu pokojowego w wojnie rosyjsko-ukraińskiej Kreml uznał, że jednostronne wycofanie się sił ukraińskich z północno-zachodniej części regionu donieckiego jest kluczowym warunkiem zawieszenia broni i zawarcia porozumienia. Rosja przedstawiła tę kwestię jako stosunkowo niewielkie ustępstwo, warte szlachetnego celu, jakim jest zakończenie działań wojennych.

Międzymorze

Dominik Héjj

Nowe Węgry deklarują zwrot na Zachód. Relacje z Rosją pozostają niepewne

Pośród wielu fundamentalnych pytań, które pojawiają się po zwycięstwie Pétera Magyara i jego partii TISZA, to najczęściej zadawane dotyczy nowego kształtu relacji Węgier z Rosją. Oczekiwanie jest ogromne: skoro Orbán poniósł klęskę, a nawet porzucił mandat poselski, to Magyar tym bardziej musi być jego skrajnym przeciwieństwem. Jak zwykle jednak, rzeczywistość okazuje się bardziej złożona.

Jedwabny Szlak

Paweł Jaskuła

Amerykańskie cła mogą wzmocnić Azję Centralną. Region dostał szansę na gospodarczy rozwój

Decyzja administracji Stanów Zjednoczonych o wprowadzeniu szerokiego pakietu ceł importowych na początku kwietnia stała się jednym z najważniejszych sygnałów zmian w globalnym porządku gospodarczym. Dla świata to wyzwanie, dla Azji Centralnej to niespodziewana szansa. W regionie dotąd postrzeganym jako peryferie mocarstw pojawia się przestrzeń do zacieśnienia relacji z państwami zachodnimi, na czele z USA, i redefinicję jego światowej pozycji gospodarczej. Pytanie tylko, czy Waszyngton rozważa wzmocnienie swojej pozycji w Eurazji jako cel strategiczny czy krótkoterminową transakcję?